Shloka 65
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
केनापि वा त्वमादिष्टः स्वयमेवाथवागतः / ततोरामो यथान्यायं तस्मै सर्वमशेषतः
Transliteration
kenāpi vā tvamādiṣṭaḥ svayamevāthavāgataḥ / tatorāmo yathānyāyaṃ tasmai sarvamaśeṣataḥ
Translation
“Adakah seseorang menyuruhmu, atau engkau datang sendiri?” Lalu Rāma, menurut adab yang benar, menyampaikan kepadanya segala-galanya tanpa tertinggal.
Word by Word
केनby whom?
केन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (instrumental), एकवचन; प्रश्नार्थक
अपिeven
अपि:
Avadhāraṇa/Anvaya (अवधारण/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: 'also/even')
वाor
वा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: 'or')
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
आदिष्टः(were) instructed
आदिष्टः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√दिश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'having been instructed/ordered'
स्वयम्by yourself
स्वयम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्रता-वाचक-अव्यय (adverb: 'oneself')
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात
अथवाor else
अथवा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootअथवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive: 'or else')
आगतःhave come
आगतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'has come'
ततःthereupon
ततः:
Kārya-krama (कार्यक्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/क्रमवाचक-अव्यय (from there/thereupon)
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाaccording as
यथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/according to)
न्यायम्to propriety
न्यायम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootन्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'rule/propriety'
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (dative), एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'everything'
अशेषतःcompletely
अशेषतः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअशेषतः (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb: 'without remainder, completely')