Brahma Purana — Daksha’s Sacrifice, Sati’s Self-Immolation, and Uma’s Tapas, Shloka 34
Devanagari script
दक्ष उवाच यस्मात् त्वं मत्कृते क्रूर ऋषीन् व्याहृतवान् असि तस्मात् सार्धं सुरैर् यज्ञे न त्वां यक्ष्यन्ति वै द्विजाः //
Translation
Bait (34) meneruskan huraian tentang dharma serta pahala mendengar dan mengingati sabda suci.
Word by Word
dakṣaḥDakṣa
dakṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
yasmātbecause
yasmāt:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (relative adverbial form) = ‘because/from which reason’
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; उत्तमपुरुषार्थे (2nd person pronoun); प्रथमा (1st), एकवचन
mat-kṛtefor my sake
mat-kṛte:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + kṛta (कृत्/प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष): मत् + कृते; अव्ययीभाववत् प्रयोगः—हेतौ/निमित्ते; अर्थे—‘for my sake’
krūraO cruel one
krūra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootkrūra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; विशेषण (vocative)
ṛṣīnsages
ṛṣīn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
vyāhṛtavānhave spoken/uttered
vyāhṛtavān:
Kriya (क्रिया) (with asi)
TypeVerb
Rootvi-ā-√hṛ (धातु) + ktavat (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्तवत्, past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि—‘having uttered/insulted’
asiare
asi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (ablatival adverb) = ‘therefore/from that’
sārdhamtogether
sārdham:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootsārdha (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (preposition/adverb) ‘together (with)’; सहार्थे
suraiḥwith the gods
suraiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
yajñein the sacrifice
yajñe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया (2nd), एकवचन
yakṣyantiwill worship/sacrifice to
yakṣyanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√yaj (धातु)
Formलृट् (simple future), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
dvijāḥtwice-born (Brahmins)
dvijāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
Speaker
Dakṣa speaking to Rudra (Śiva)