Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Diti’s Puṁsavana Vow, Indra’s Intervention, and the Birth of the Maruts

शिरोऽहरद्यस्य हरिश्चक्रेण पिबतोऽमृतम् । संह्रादस्य कृतिर्भार्यासूत पञ्चजनं तत: ॥ १४ ॥

śiro ’harad yasya hariś cakreṇa pibato ’mṛtam saṁhrādasya kṛtir bhāryā- sūta pañcajanaṁ tataḥ

Ketika Rāhu menyamar dan meminum amṛta di tengah para dewa, Hari memenggal kepalanya dengan cakra-Nya. Isteri Saṁhlāda bernama Kṛti; daripada Kṛti lahirlah putera bernama Pañcajana.

शिरःhead
शिरः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अहरत्took away/removed
अहरत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√हृ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect); प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun: whose)
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चक्रेणwith the discus
चक्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण (instrument)
पिबतःof (him) drinking
पिबतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle); पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘पिबतः’ = of (him) drinking
अमृतम्nectar/ambrosia
अमृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
संह्रादस्यof Saṁhrāda
संह्रादस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसंह्राद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
कृतिःKṛti (name)
कृतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
भार्याwife
भार्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अप्पोजिशन (in apposition to कृतिः)
असूतgave birth
असूत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√सू (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist); प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पञ्चजनम्Pañcajana (name)
पञ्चजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (पञ्च जनाः यस्य/पञ्चजनः; here as a proper name)
ततःthereafter/then
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (adverb: then/thereafter/from that)
H
Hari (Viṣṇu)
S
Saṁhrāda
K
Kṛti

FAQs

This verse states that Lord Hari severed the head of one who was drinking amṛta, showing the Lord’s decisive protection of dharma through His Sudarśana disc.

Śukadeva Gosvāmī speaks this verse while narrating to King Parīkṣit the events and genealogies connected with Diti’s line and the asura descendants.

Power or “immortality” gained without righteousness is unstable; divine law ultimately prevails, so one should pursue lasting protection through devotion and dharma rather than exploitation.