Mantra 3
Sukta 47
Sanskrit (Devanagari)
गिरा वज्रो न संभृतः सबलो अनपच्युतः । ववक्ष ऋष्वो अस्तृतः
IAST Transliteration
girā́ vájro ná sámbhṛtaḥ sábaló ánápacyutaḥ | vavákṣa ṛṣvó ástṛtaḥ ||
English Translation (Griffith/Whitney)
By song, like a thunderbolt compacted, strong, unshifting: he hath waxed—lofty, unconquered.
Translation
Dengan nyanyian, laksana vajra (petir) yang dipadatkan, kuat, tidak tergoyahkan; dia telah membesar—menjulang, tidak terkalahkan.
Word by Word
गिराby/with speech, by a hymn
गिरा:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्री) / गिरा- (प्रातिपदिक)
वज्रःthe thunderbolt
वज्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
सम्भृतःcollected, gathered, made ready
सम्भृतः:
कर्तृ (वज्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसम्-√भृ (भृञ्) → सम्भृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सबलःstrong, mighty
सबलः:
कर्तृ (वज्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसबल (प्रातिपदिक)
अनपच्युतःunshaken, not fallen away
अनपच्युतः:
कर्तृ (वज्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअन्-अप-√च्युत् (√च्यु ‘to fall/move’) → अपच्युत (कृदन्त) + अन्-
ववक्षhas carried / bears (vehemently)
ववक्ष:
कर्तृ (वज्रः) / क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (वहति) / वैदिक-रूप ‘ववक्ष’ (परिपूर्ण/इच्छार्थ-प्रयोगः)
ऋष्वःlofty, great, exalted
ऋष्वः:
कर्तृ (वज्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऋष्व (प्रातिपदिक)
अस्तृतःunspread/uncovered; not laid low (unhindered)
अस्तृतः:
कर्तृ (वज्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअन्-√स्तृ (स्तृणाति ‘to strew/spread/cover’) → स्तृत (कृदन्त) + अन्-
Attribution
Rishi: RV-derived Indra-stuti attribution (varies with source hymn).
Devata: Indra (implicitly, through vajra imagery)
Chandas: Anuṣṭubh-like
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From compacting force to triumphant unconquerability.","listener_experience":"A hardening of resolve; fear feels struck through.","intensity":9}