Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Vastu-Pratishtha & Isana-kalpa, Shloka 13

अध्याय 82 — संस्कारदीक्षाकथनम्

Saṃskāra-Dīkṣā: Consecratory Initiation

शिवादितत्त्वशुद्धेस्तु स्वीकारो जननं मतं ममन्त्रेणेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां हां आत्मने नम इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां आत्मने नम इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पापक्षयेण होमनेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वीजसंसिद्धौ इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः बोधनं यच्छिवत्वेन शिवत्वार्हस्य नो मतं

śivāditattvaśuddhestu svīkāro jananaṃ mataṃ mamantreṇeti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ oṃ hāṃ hāṃ ātmane nama iti ga, gha, cihnitapustakapāṭhaḥ oṃ hāṃ ātmane nama iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ pāpakṣayeṇa homaneti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ vījasaṃsiddhau iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ bodhanaṃ yacchivatvena śivatvārhasya no mataṃ

Dalam penyucian tattva yang bermula dengan Śiva, “penerimaan” dianggap sebagai sejenis kelahiran semula rohani—demikian diajarkan oleh mantraku, menurut satu bacaan. Dalam naskhah bertanda, bacaannya ialah: “Oṃ hāṃ hāṃ—sembah sujud kepada Diri,” manakala bacaan lain: “Oṃ hāṃ—sembah sujud kepada Diri.” Ada juga bacaan: “dengan homa untuk lenyapnya dosa,” dan “untuk pencapaian siddhi bagi bīja-mantra.” Namun membangunkan murid yang layak kepada keadaan Śiva (Śivahood) semata-mata dengan formula demikian bukanlah pendirian kami.

śiva-ādi-tattva-śuddheḥof the purification of tattvas beginning with Śiva
śiva-ādi-tattva-śuddheḥ:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक) + tattva (प्रातिपदिक) + śuddhi (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular; ‘of the purification of principles beginning with Śiva’
tubut/indeed
tu:
Sambandha (discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात), adversative/emphatic
svīkāraḥacceptance
svīkāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvīkāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular; subject/predicate
jananamgeneration / birth
jananam:
Kartṛ-sāmānādhikaraṇya (प्रथमा)
TypeNoun
Rootjanana (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular; predicate-noun (‘is birth/producing’)
matamis considered
matam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmata (कृदन्त, मन् धातु)
FormPast passive participle; Neuter, Nominative, Singular; predicative ‘is held (to be)’
ma-mantreṇawith my mantra
ma-mantreṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + mantra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; ‘with my mantra’
itithus
iti:
Sambandha (quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
ṅarecension marker ‘ṅa’
ṅa:
None (पाठचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootṅa (अव्यय/पाठचिह्न)
FormEditorial/recensional marker (पाठचिह्न), not part of classical syntax
cihnita-pustaka-pāṭhaḥmarked-manuscript reading
cihnita-pustaka-pāṭhaḥ:
None (editorial note)
TypeNoun
Rootcihnita (कृदन्त, cihn धातु/प्रातिपदिक ‘marked’) + pustaka (प्रातिपदिक) + pāṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; colophon-like note ‘reading in marked book’
oṃOṃ
oṃ:
None (mantra)
TypeIndeclinable
Rootoṃ (अव्यय/प्रणव)
FormSacred syllable (प्रणव), indeclinable
hāṃhāṃ (seed syllable)
hāṃ:
None (mantra)
TypeIndeclinable
Roothāṃ (बीजाक्षर/अव्यय)
FormBīja-syllable (बीजाक्षर), indeclinable
hāṃhāṃ
hāṃ:
None (mantra)
TypeIndeclinable
Roothāṃ (बीजाक्षर/अव्यय)
FormBīja-syllable (बीजाक्षर), indeclinable
ātmaneto the Self
ātmane:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative (4th/चतुर्थी), Singular; ‘to the Self’
namaḥsalutation
namaḥ:
None (formulaic)
TypeIndeclinable
Rootnamas (प्रातिपदिक)
FormIndeclinable salutation (नमः-निपात), governs dative
itithus
iti:
Sambandha (quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle
garecension marker ‘ga’
ga:
None (पाठचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootga (अव्यय/पाठचिह्न)
FormEditorial/recensional marker (पाठचिह्न)
gharecension marker ‘gha’
gha:
None (पाठचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootgha (अव्यय/पाठचिह्न)
FormEditorial/recensional marker (पाठचिह्न)
cihnita-pustaka-pāṭhaḥmarked-manuscript reading
cihnita-pustaka-pāṭhaḥ:
None (editorial note)
TypeNoun
Rootcihnita (कृदन्त) + pustaka (प्रातिपदिक) + pāṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; editorial note
oṃOṃ
oṃ:
None (mantra)
TypeIndeclinable
Rootoṃ (अव्यय/प्रणव)
FormPranava
hāṃhāṃ
hāṃ:
None (mantra)
TypeIndeclinable
Roothāṃ (बीजाक्षर/अव्यय)
FormBīja-syllable
ātmaneto the Self
ātmane:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative, Singular
namaḥsalutation
namaḥ:
None (formulaic)
TypeIndeclinable
Rootnamas (प्रातिपदिक)
FormIndeclinable salutation
itithus
iti:
Sambandha (quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle
ṅarecension marker ‘ṅa’
ṅa:
None (पाठचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootṅa (अव्यय/पाठचिह्न)
FormEditorial marker
cihnita-pustaka-pāṭhaḥmarked-manuscript reading
cihnita-pustaka-pāṭhaḥ:
None (editorial note)
TypeNoun
Rootcihnita + pustaka + pāṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; editorial note
pāpa-kṣayeṇaby the destruction of sin
pāpa-kṣayeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक) + kṣaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; ‘by/with the destruction of sin’
homenaby homa
homena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roothoma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; means (‘by homa’)
itithus
iti:
Sambandha (quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle
ṅarecension marker ‘ṅa’
ṅa:
None (पाठचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootṅa (अव्यय/पाठचिह्न)
FormEditorial marker
cihnita-pustaka-pāṭhaḥmarked-manuscript reading
cihnita-pustaka-pāṭhaḥ:
None (editorial note)
TypeNoun
Rootcihnita + pustaka + pāṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; editorial note
vīja-saṃsiddhauin the perfection of the seed
vīja-saṃsiddhau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvīja (प्रातिपदिक) + saṃsiddhi (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; ‘in the accomplishment/perfection of seed’
itithus
iti:
Sambandha (quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle
ṅarecension marker ‘ṅa’
ṅa:
None (पाठचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootṅa (अव्यय/पाठचिह्न)
FormEditorial marker
cihnita-pustaka-pāṭhaḥmarked-manuscript reading
cihnita-pustaka-pāṭhaḥ:
None (editorial note)
TypeNoun
Rootcihnita + pustaka + pāṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; editorial note
bodhanamawakening / instruction
bodhanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbodhana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; subject/predicate
yatwhich
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; object of implied verb ‘(we) consider’
śivatvenaas Śiva-nature / by Śiva-hood
śivatvena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśivatva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; manner/character (‘as Śiva-hood’)
śivatva-arhasyaof one worthy of Śiva-hood
śivatva-arhasya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśivatva (प्रातिपदिक) + arha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; ‘of one worthy of Śiva-hood’
naḥour / of us
naḥ:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Plural; enclitic pronoun ‘of us/our’
matamopinion
matam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmata (कृदन्त, मन् धातु)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ‘opinion/view’

Lord Agni (in dialogue tradition, instructing sage Vasiṣṭha)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Tantra","secondary_vidya":"Mantra","practical_application":"Guiding mantra-prayoga and textual criticism within Śiva-tattva-śuddhi: recognizing variant readings (recensions), correct bīja usage, homa for pāpa-kṣaya, and rejecting simplistic claims of instant ‘Śivahood’ without adhikāra and proper sādhanā.","sutra_style":false}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Commentary","entry_title":"Śiva-tattva-śuddhi: mantra variants (Oṃ hāṃ/hāṃ hāṃ), bīja-siddhi, pāpa-kṣaya homa, and limits of ‘Śivatva-bodhana’","lookup_keywords":["śiva-tattva-śuddhi","oṃ hāṃ mantra","bīja-siddhi","pāpa-kṣaya homa","pāṭha-bheda"],"quick_summary":"The passage records variant manuscript readings for a Śaiva purification mantra and associated homa aims (sin-destruction, bīja accomplishment), while cautioning that awakening into Śivahood is not achieved merely by formula without fitness and deeper discipline."}

Concept: Mantra and ritual are efficacious within adhikāra and correct understanding; mere verbal formula does not confer ultimate ontological transformation (śivatva) without qualification and awakening.

Application: Practitioners verify lineage/text reading, perform prescribed homa for purification, pursue bīja-sādhana with discipline, and avoid overclaims of instant liberation or deification.

Khanda Section: Puja-vidhi (Tantric Mantra & Purification Rites)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Visual Art Cues: {"scene_description":"A guru instructing a disciple during Śiva-tattva purification: manuscripts with marked variants, a homa fire for pāpa-kṣaya, and the bīja ‘hāṃ’ written on a palm-leaf; the guru gestures caution against simplistic ‘instant Śivahood’.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, guru-disciple scene in a temple-like setting, palm-leaf manuscripts with red markings, homa-kuṇḍa flames, stylized ‘hāṃ’ seed syllable motif, solemn didactic mood, Śiva emblem in the background.","tanjore_prompt":"Tanjore painting, guru on a raised seat with gold halo, disciple kneeling, gold-highlighted manuscript and ritual vessels, bīja syllable rendered as decorative calligraphy, strong auspicious framing with ornate borders.","mysore_prompt":"Mysore painting, clear instructional tableau: close-up of manuscript variants, guru pointing to different readings (hāṃ/hāṃ hāṃ), homa setup labeled pāpa-kṣaya, restrained palette and fine detailing.","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, scholarly workshop with manuscripts and marginal notes, small homa brazier, refined calligraphy panel showing ‘Oṃ hāṃ’, naturalistic teacher-student interaction, emphasis on textual criticism and ritual practice."}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":"Todi","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: śuddhestu = śuddheḥ tu; mamantreṇeti = ma-mantreṇa iti; mātrā/mantra portions are mantra-text; ṅa/ga/gha and ‘cihnitapustakapāṭhaḥ’ are editorial recensional notes; homaneti = homena iti; śivatvārhasya = śivatva-arhasya.

Related Themes: Agni Purana mantra-vidhi and pūjā-vidhi sections on bīja, nyāsa, homa, and tattva-śuddhi (Agneya-vidyā cluster)

Ś
Śiva
Ā
Ātman (Self)
B
Bīja-mantra (hāṃ)
H
Homa

FAQs

It outlines a Śaiva ritual frame: tattva-śuddhi (purifying metaphysical principles), svīkāra (formal acceptance/initiation) treated as a rebirth, use of the bīja “hāṃ” with “ātmane namaḥ,” and homa performed for pāpa-kṣaya and bīja-siddhi.

It preserves variant ritual readings (mantra-pāṭhas) and links metaphysical purification (tattva-śuddhi) with practical liturgy (mantra + homa), showing the Agni Purana’s handbook-style coverage of sectarian worship procedures alongside doctrine.

The verse emphasizes that mantra-recitation and homa can purify sins and empower a bīja, yet true “Śivahood” requires eligibility and proper awakening—implying karmic purification is supportive but not, by itself, the full realization or conferment of Śiva-state.