Adhyaya 219

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे राजाभिषेको नाम अष्टादशाधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथोनविंशाधिकद्विशततमो ऽध्यायः अभिषेकमन्त्राः पुष्कर उवाच राजदेवाद्यभिषेकमन्त्रान्वक्ष्ये ऽघमर्दनान् कुम्भात् कुशोदकैः सिञ्चेत्तेन सर्वं हि सिद्ध्यति

Demikianlah dalam Agni Mahāpurāṇa berakhir bab bernama “Penobatan Diraja”, iaitu bab ke-218. Kini bermula bab ke-219: “Mantra-mantra Abhiṣeka (penyucian/penobatan)”. Puṣkara berkata: “Aku akan menyatakan mantra abhiṣeka bagi raja dan para dewa, yang memusnahkan dosa. Hendaklah air dari kendi dicurahkan—air yang disucikan dengan rumput kuśa; dengan itu, sesungguhnya segala sesuatu berhasil disempurnakan.”

Verse 2

सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः

Semoga para dewa mengurapi engkau—Brahmā, Viṣṇu dan Maheśvara; serta juga Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa, Pradyumna dan Aniruddha.

Verse 3

भवन्तु विजयायैते इन्द्राद्या दशदिग्गताः रुद्रो धर्मो मनुर्दक्षो रुचिः श्रद्धा च सर्वदा

Semoga para dewa ini—Indra dan yang lain yang memerintah sepuluh penjuru—menjadi sebab kemenangan kami: Rudra, Dharma, Manu, Dakṣa, Ruci dan Śraddhā, pada setiap masa.

Verse 4

भृगुरत्रिर्वसिष्ठश् च सनकश् च सनन्दनः सनत्कुमारो ऽङ्गिराश् च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

Bhrigu, Atri dan Vasiṣṭha; serta Sanaka dan Sanandana; serta Sanatkumāra; serta Aṅgiras; dan Pulastya, Pulaha serta Kratu—itulah para ṛṣi yang dimuliakan.

Verse 5

मरीचिः कश्यपः पान्तु प्रजेशाः पृथिवीपतिः प्रभासुरा वहिर्षद अग्निष्वात्ताश् च पान्तु ते

Semoga Marīci dan Kaśyapa melindungi engkau. Semoga para Prajāpati (Tuan-tuan Penciptaan) dan Penguasa Bumi melindungi engkau. Semoga Prabhāsura, Vahirṣad dan Agniṣvātta juga melindungi engkau.

Verse 6

क्रव्यादाश्चोपहूताश् च आज्यपाश् च सुकालिनः अग्निभिश्चाभिषिञ्चन्तु लक्ष्म्याद्या धर्मवल्लभाः

Semoga api Kravyāda, api Upahūta, api Ājyapā dan api Sukālin—bersama api-api suci—menyucikan dengan abhiṣeka (merenjis dan memperkasa) dirinya; dan semoga Lakṣmī serta kuasa-kuasa lain yang dikasihi Dharma mengurniakan rahmat.

Verse 7

आदित्याद्याः कश्यपस्य बहुपुत्रस्य वल्लभाः कृशाश्वस्याग्निपुत्रस्य भार्याश्चारिष्ठनेमिनः

Para Āditya dan yang lain ialah pasangan yang dikasihi Kaśyapa, bapa kepada ramai putera; demikian juga isteri-isteri Kṛśāśva—putera Agni—serta isteri-isteri Āriṣṭanemi (turut dihitungkan di sini).

Verse 8

अश्विन्याद्याश् च चन्द्रस्य पुलहस्य तथा प्रियाः भूता च कपिशा दंष्ट्री सुरसा सरमा दनुः

Aśvinī dan yang lain dikatakan dikasihi Candra (Bulan); demikian juga mereka dikasihi Pulaha. Nama-nama mereka ialah: Bhūtā, Kapiśā, Daṃṣṭrī, Surasā, Saramā dan Danu.

Verse 9

श्येनी भासी तथा क्रौञ्ची धृतराष्ट्री शुकी तथा पत्न्यस्त्वामभिषिञ्चन्तु अरुणश्चार्कसारथिः

Semoga Śyenī, Bhāsī, Krauñcī, Dhṛtarāṣṭrī dan Śukī—para isteri itu—mengurapi dan melakukan abhiṣeka ke atasmu; dan semoga Aruṇa, sais kereta Surya, turut menguduskanmu.

Verse 10

आयतिर् नियतीरात्रिर् निद्रा लोकस्थितौ स्थिताः उमा मेना शची पान्तु धूमोर् नानिरृतिर्जये

Semoga Āyati, Niyati, Malam dan Tidur—yang bersemayam dalam ketertiban dan kestabilan alam-alam—melindungiku. Semoga Umā, Menā dan Śacī melindungiku. Semoga Dhūmā, dewi asap, melindungiku; dan semoga Nirṛti tidak beroleh kemenangan atas diriku.

Verse 11

गौरी शिवा च ऋद्धिश् च वेला चैव नड्वला अशिक्नी च तथा ज्योत्स्ना देवपत्न्यो वनस्पतिः

Gaurī, Śivā dan Ṛddhi; juga Velā serta Naḍvalā; demikian pula Aśiknī dan Jyotsnā—mereka inilah para permaisuri ilahi, dan kelompok ini dikenang sebagai Vanaspati, penguasa/pelindung alam tumbuh-tumbuhan.

Verse 12

महाकल्पश् च कल्पश् च मन्वन्तरयुगानि च देवपुत्रस्येति ज पुलस्त्यस्येति ग , घ , ज च असिता चेति ङ संवत्सराणि वर्षाणि पान्तु त्वामयनद्वयं

Semoga Mahā-kalpa dan Kalpa, Manvantara dan Yuga—bersama-sama dengan saṃvatsara (tahun), varṣa (tahun suria), dan dua ayana (dua setengah tahun)—melindungi engkau. (Catatan varian: dalam beberapa resensi terdapat bacaan “devaputrasya”, “pulastyasya”, dan “asitā”.)

Verse 13

ऋतवश् च तथा मासा पक्षा रात्र्यहनी तथा सन्ध्यातिथिमुहूर्ताच्च कालस्यावयवाकृतिः

Musim-musim dan bulan-bulan, pakṣa (dua minggu), malam dan siang; serta sandhyā, tithi dan muhūrta—semuanya membentuk susunan bahagian-bahagian Kāla, yakni Waktu.

Verse 14

सूर्याद्याश् च ग्रहाः पान्तु मनुः स्वायम्भुवादिकः स्वायम्भुवः स्वारोचिष औत्तमिस्तामसो मनुः

Semoga planet-planet bermula dengan Matahari melindungi (aku); dan semoga para Manu bermula dengan Svāyambhuva—iaitu Svāyambhuva, Svārociṣa, Auttami dan Tāmasa Manu—juga melindungi (aku).

Verse 15

रैवतश्चाक्षुषः षष्ठो वैवस्वत इहेरितः सावर्णो ब्रह्मपुत्रश् च धर्मपुत्रश् च रुद्रजः

Raivata dan Cākṣuṣa ialah Manu yang keenam; di sini Vaivasvata dinyatakan sebagai Manu masa kini. (Sesudah itu datang) Sāvarṇa, putera Brahmā, putera Dharma, dan yang lahir daripada Rudra.

Verse 16

दक्षजो रौच्यभौत्यौ च मनवस्तु चतुर्दश विश्वभुक् च विपश्चिच्च सुचित्तिश् च शिखी विभुः

Dakṣaja, Raucya dan Bhautyā—para Manu ini berjumlah empat belas; dan antara pemerintah/ṛṣi yang disebut bersama ialah Viśvabhuk, Vipaścít, Sucitti, Śikhī serta Vibhu.

Verse 17

मनोजवस्तथौजस्वी बलिरद्भुतशान्तयः वृषश् च ऋतधामा च दिवस्पृक् कविरिन्द्रकः

Manojava (sepantas fikiran), Tathaujasvī (memiliki kekuatan itu), Bali (yang perkasa), Adbhutaśāntayaḥ (berkedamaian menakjubkan), Vṛṣa (Sang Lembu Jantan—lambang kekuatan), Ṛtadhāmā (bersemayam dalam tertib kosmik), Divaspṛk (menyentuh langit), Kavi (resi-penyair), dan Indraka (seumpama Indra)—inilah nama-nama/gelaran tersebut.

Verse 18

रेवन्तश् च कुमारश् च तथा वत्सविनायकः

Dan (juga ada) Revanta, Kumāra, serta Vatsavināyaka.

Verse 19

वीरभद्रश् च नन्दी च विश्वकर्मा पुरोजवः अप्_२१९०१८च्बेते त्वामभिषिञ्चन्तु सुरमुख्याः समागताः नासत्यौ देवभिषजौ ध्रुवाद्या वसवो ऽष्ट च

Semoga Vīrabhadra dan Nandī, Viśvakarman dan Purojava—para dewa utama yang telah berhimpun—menyiramkan abhiṣeka (penyucian/penobatan dengan air suci) ke atasmu. Semoga pula kedua Nāsatya, para tabib ilahi, dan lapan Vasu bermula dengan Dhruva turut mengabhiṣeka engkau.

Verse 20

दश चाङ्गिरसो वेदास्त्वाभिषिञ्चन्तु सिद्धये आत्मा ह्य् आयुर्मनो दक्षो मदः प्राणस्तथैव च

Semoga sepuluh Āṅgirasa Veda mengabhiṣeka engkau demi pencapaian siddhi (kejayaan rohani). Sesungguhnya, Diri (Ātman), usia hayat, minda, kecekapan (dakṣa), daya vital (mada), dan juga nafas-hayat (prāṇa) dipanggil sebagai prinsip-prinsip pemberi kekuatan.

Verse 21

हविष्मांश् च गरिष्ठश् च ऋतः सत्यश् च पान्तु वः क्रतुर्दक्षो वसुः सत्यः कालकामो धुरिर्जये

Semoga Haviṣmān dan Gariṣṭha, serta Ṛta dan Satya, melindungi kamu; semoga Kratu, Dakṣa, Vasu, Satya, Kālakāma dan Dhuri juga menaungi kamu demi kemenangan dalam pertempuran.

Verse 22

पुरूरवा माद्रवाश् च विश्वेदेवाश् च रोचनः अङ्गारकाद्याः सूर्यस्त्वान्निरृतिश् च तथा यमः

Purūravas, kaum Mādrava dan para Viśvedevas, serta Rocana; dan para dewa bermula dengan Aṅgāraka (Marikh) dan Sūrya (Matahari), bersama Nirṛti dan juga Yama, hendaklah diseru/diingati.

Verse 23

अजैकपादहिर्व्रध्रो धूमकेतुश् च रुद्रजाः रुद्रका इति ग , घ , ङ , ञ च भरतश् च तथा मृत्युः कापालिरथ किङ्किणिः

Ajaikapāda, Ahirbudhnya, Dhūmaketu dan para makhluk yang lahir daripada Rudra disebutkan; demikian juga mereka yang dinamai Rudraka—dikelaskan menurut gugus huruf ga, gha, ṅa dan ña—serta Bharata, juga Mṛtyu, Kāpāli dan Kiṅkiṇi.

Verse 24

भवनो भावनः पान्तु स्वजन्यः स्वजनस् तथा क्रतुश्रवाश् च मूर्धा च याजनो ऽभ्युशनास् तथा

Semoga Bhavana dan Bhāvana melindungi aku; demikian juga Svajanya dan Svajana; serta Kratuśravā dan Mūrdhā; Yājana dan Abhyuśanā juga.

Verse 25

प्रसवश्चाव्ययश् चैव दक्षश् च भृगवः सुराः मनो ऽनुमन्ता प्राणश् च नवोपानश् च वीर्यवान्

Prasava dan Avyaya; Dakṣa; para Bhṛgu; para dewa; minda sebagai pemberi persetujuan batin; Prāṇa; dan Apāna yang sembilan rupa—semuanya berdaya perkasa.

Verse 26

वीतिहोत्रो नयः साध्यो हंसो नारायणो ऽवतु विभुश् चैव प्रभुश् चैव देवश्रेष्ठा जगद्धिताः

Semoga Vītihotra, Naya, Sādhya, Haṃsa dan Nārāyaṇa melindungi aku; demikian juga semoga Vibhu dan Prabhu—yang tertinggi antara para dewa, pembawa kebajikan bagi dunia—menganugerahkan perlindungan.

Verse 27

धाता मित्रो ऽर्यमा पूषा शक्रो ऽथ वरुणो भगः त्वष्टा विवस्वान् सविता विष्णुर्द्वादश भास्कराः

Dhātā, Mitra, Aryaman, Pūṣan, Śakra, kemudian Varuṇa, Bhaga, Tvaṣṭṛ, Vivasvān, Savitṛ dan Viṣṇu—itulah dua belas Bhāskara (bentuk-bentuk suria).

Verse 28

एकज्योतिश् च द्विज्योतिस्त्रिश् चतुर्ज्योतिरेव च एकशक्रो द्विशक्रश् च त्रिशक्रश् च महाबलः

Dia ialah Cahaya Yang Esa; Cahaya Dua; juga Cahaya Tiga dan Cahaya Empat. Dia ialah Śakra (Indra) Yang Esa, Śakra Dua, dan Śakra Tiga—berkekuatan agung.

Verse 29

इन्द्रश् च मेत्यादिशतु ततः प्रतिमकृत्तथा मितश् च सम्मितश् चैव अमितश् च महाबलः

Kemudian Indra memberi perintah dengan kata, “Datanglah!”, dan demikian juga pembuat arca (pratimakṛt) telah dilantik. Ada pula Mita, Sammita dan Amita—Amita berdaya besar.

Verse 30

ऋतजित् सत्यजिच्चैव सुषेणः सेनजित्तथा अतिमित्रो ऽनुमित्रश् च पुरुमित्रो ऽपराजितः

Dan ada pula Ṛtajit, Satyajit, Suṣeṇa, serta Senajit; juga Atimitra, Anumitra, Purumitra dan Aparājita (yang tidak terkalahkan).

Verse 31

ऋतश् च ऋतवाग् धाता विधाता धारणो ध्रुवः विधारणो महातेजा वासवस्य परः सखा

Baginda ialah Ṛta (tertib kosmik) dan Penutur Ṛta (ucapan benar selaras Veda); Sang Pemelihara dan Sang Penetap; Sang Penyokong, Yang Teguh tidak tergoncang; Yang Menyokong segala-galanya, bercahaya agung; serta sahabat tertinggi Vāsava (Indra).

Verse 32

ईदृक्षश्चाप्यदृक्षश् च एतादृगमिताशनः क्रीडितश् च सदृक्षश् च सरभश् च महातपाः

“Berbentuk demikian” dan juga “tidak kelihatan”; “sebegitu rupa” dan “bermakan/berkonsumsi secara terukur (teratur)”; “yang bermain”; “yang serupa bentuk”; “Sarabha”; dan “pertapa agung”—itulah gelaran-gelaran yang sedang dilafazkan.

Verse 33

सुजनस्तथेति ख , घ च विश्वात्मेति ङ ईदृक्षश्चान्यदृक्षश्चेति छ धर्ता धुर्यो धुरिर्भीम अभिमुक्तः क्षपात्सह धृतिर्वसुरनाधृष्यो रामः कामो जयो विराट्

Dia ialah Sujana (Insan Mulia); “Tathā” (demikianlah sesungguhnya); Viśvātmā (Diri Semesta); “Īdṛkṣa” (sebegini) dan “Anyadṛkṣa” (sebegitu yang lain); Dhartā (Penyokong); Dhuryo (yang layak memikul kuk/beban); Dhurī (pemikul/penampung); Bhīma (yang menggerunkan); Abhimukta (yang terbebas sepenuhnya); Kṣapāt-saha (yang menahan malam dan kemerosotan); Dhṛti (keteguhan); Vasu (kekayaan/kebaikan); Anādhṛṣya (tidak dapat diserang); Rāma; Kāma (hasrat); Jaya (kemenangan); dan Virāṭ (Wujud Kosmik yang meliputi segalanya).

Verse 34

देवा एकोनपञ्चाशन्मरुतस्त्वामवन्तु ते चित्राङ्गदश्चित्ररथः चित्रसेनश् च वै कलिः

Semoga empat puluh sembilan dewa Marut melindungimu. Semoga Citrāṅgada, Citraratha, Citrasena, dan juga Kali menjaga serta memeliharamu.

Verse 35

उर्णायुरुग्रसेनश् च धृतराष्ट्रश् च नन्दकः हाहा हूहूर्नारदश् च विश्वावसुश् च तुम्बुरुः

Juga (disebut): Urṇāyu, Ugrasena, Dhṛtarāṣṭra, dan Nandaka; serta Hāhā, Hūhū, Nārada, Viśvāvasu, dan Tumburu.

Verse 36

एते त्वामभिषिञ्चन्तु गन्धर्वा विजयाय ते पान्तु ते कुरुपा मुख्या दिव्याश्चाप्सरसाङ्गणाः

Semoga para Gandharva ini menyiramkan abhiṣeka kepadamu demi kemenanganmu; dan semoga para Kurupā yang utama, bersama rombongan Apsaras yang ilahi, melindungimu.

Verse 37

अनवद्या सुकेशी च मेनकाः सह जन्यया क्रतुस्थला घृताची च विश्वाची पुञ्जिकस्थला

Anavadyā dan Sukeśī; Menakā bersama Janyā; Kratusthalā; Ghṛtācī; Viśvācī; serta Puñjikasthalā—itulah nama-nama Apsaras yang disebut di sini.

Verse 38

प्रम्लोचा चोर्वशी रम्भा पञ्चचूडा तिलोत्तमा चित्रलेखा लक्ष्मणा च पुण्डरीका च वारुणी

Pramlocā, Urvaśī, Rambhā, Pañcacūḍā, Tilottamā, Citralekhā, Lakṣmaṇā, Puṇḍarīkā, dan Vāruṇī—merekalah Apsaras yang disebutkan.

Verse 39

प्रह्लादो विरोचनो ऽथ बलिर्वाणो ऽथ तत्सुताः एते चान्ये ऽभिषिञ्चन्तु दानवा राक्षसास् तथा

Semoga Prahlāda, Virocana, Bali, Vāṇa, dan putera-puteranya—serta mereka ini dan Dānava yang lain, demikian juga para Rākṣasa—melaksanakan pentahbisan dengan menyiramkan abhiṣeka.

Verse 40

हेतिश् चैव प्रहेतिश् च विद्युत्स्फुर्जथुरग्रकाः यक्षः सिद्धार्मकः पातु माणिभद्रश् च नन्दनः

Semoga Heti dan Praheti, serta Vidyut, Sphurjathu, dan Agraka melindungi (aku); semoga Yakṣa Siddhārmaka melindungi, dan juga Māṇibhadra serta Nandana.

Verse 41

पिङ्गाक्षो द्युतिमांश् चैव पुष्पवन्तो जयावहः शङ्खः पद्मश् च मकरः कच्छपश् च निधिर्जये

Untuk kemenangan, hendaklah diseru/dibaca: Piṅgākṣa (Yang bermata keperangan), Dyutimān (Yang Bercahaya), Puṣpavant (Yang berhias bunga), Jayāvaha (Pembawa kemenangan), Śaṅkha (Sangkha/kerang suci), Padma (Teratai), Makara (lambang raksasa laut), Kacchapa (Kura-kura), dan Nidhi (Khazanah/Perbendaharaan).

Verse 42

पिशाचा ऊर्ध्वकेशाद्या भूता भूम्यादिवासिनः महाकालं पुरस्कृत्य नरसिंहञ्च मातरः

Para Piśāca dan roh-roh lain seperti Urdhvakeśa—para bhūta yang mendiami bumi dan alam-alam lainnya—maju dengan Mahākāla sebagai pemimpin di hadapan; di sana juga hadir Narasiṃha serta para Ibu (Mātṛkā).

Verse 43

अभिमुक्तः क्षमासहेति ङ अनाधृष्त इति ग , घ ,ञ च सह कन्ययेति ज गुहः स्कन्दो विशाखस्त्वान्नैगमेयो ऽभिषिञ्चतु डाकिन्यो याश् च योगिन्यः खेचरा भूचराश् च याः

“Suku kata Ṅa” hendaklah dibaca dengan gelaran “Abhimukta”; “Ga, Gha, dan Ña” dengan “Anādhṛṣṭa”; dan “Ja” dengan “Saha-kanyā”. Semoga Guha (Kārttikeya), Skanda, dan Viśākha—bersama Naigameya—melakukan abhiṣeka (penganugerahan berkat serta perlindungan) atasmu; dan semoga para ḍākinī serta yoginī, sama ada yang bergerak di langit (khecarā) atau di bumi (bhūcarā), turut melindungi demikian.

Verse 44

गरुडश्चारुणः पान्तु सम्पातिप्रमुखाः खगाः अनन्ताद्या महानागाः शेषवासुकितक्षकाः

Semoga Garuḍa dan Aruṇa melindungi (aku); semoga para burung yang diketuai oleh Sampāti melindungi (aku). Semoga para Nāga agung bermula dengan Ananta—Śeṣa, Vāsuki, dan Takṣaka—melindungi (aku).

Verse 45

ऐरावतो महापद्मः कम्बलाश्वतरावुभौ शङ्खः कर्कोटकश् चैव धृतराष्ट्रो धनञ्जयः

Airāvata, Mahāpadma, Kambala dan Aśvatara (kedua-duanya), serta Śaṅkha, Karkoṭaka, Dhṛtarāṣṭra, dan Dhanañjaya—itulah (antara) nama-nama para Nāga.

Verse 46

कुमुदैर् आवणौ पद्मः पुष्पदन्तो ऽथ वामनः सुप्रतीको ऽञ्जनो नागाः पान्तु त्वां सर्वतः सदा

Semoga para Nāga—Padma, Puṣpadanta, Vāmana, Supratīka dan Añjana—bersama (Nāga) Kumuda dan Āvaṇa, senantiasa melindungi engkau dari segenap penjuru.

Verse 47

पैतामहस् तथा हंसो वृषभः शङ्करस्य च दुर्गासिंहश् च पान्तु त्वां यमस्य महिषस् तथा

Semoga Angsa milik Pitāmaha (Brahmā), Lembu Jantan milik Śaṅkara (Śiva), Singa milik Durgā, dan juga Kerbau milik Yama melindungi engkau.

Verse 48

उच्चैःश्रवाश्चाश्वपतिस् तथा धन्वन्तरिः सदा कौस्तुभः शङ्कराजश् च वज्रं शूलञ्च चक्रकं

Juga (disebut) Uccaiḥśravā, raja segala kuda; Dhanvantari; sentiasa (permata) Kaustubha; dan Śaṅkarāja; serta vajra (guntur), śūla (trisula) dan cakra (cakram).

Verse 49

नन्दको ऽस्त्राणि रक्षन्तु धर्मश् च व्यवसायकः चित्रगुप्तश् च दण्डश् च पिङ्गलो मृत्युकालकौ

Semoga Nandaka melindungi (aku) dalam hal persenjataan; dan semoga Dharma, penegak kelakuan benar, menjaga tekad serta usaha dan ikhtiarku. Semoga Citragupta dan Daṇḍa (Tongkat hukuman yang dipersonakan) melindungi (aku), dan semoga Piṅgala serta Mṛtyu-Kāla (Maut-dan-Waktu) turut mengawal (aku).

Verse 50

बालखिल्यादिमुनयो व्यासवाल्मीकिमुख्यकाः पृथुर्दिलीपो भरतो दुष्यन्तः शक्रजिद्वली

Para resi bermula dengan Bālakhilya—terutama Vyāsa dan Vālmīki—serta raja-raja Pṛthu, Dilīpa, Bharata, Duṣyanta, Śakrajit dan Valī (dipuji sebagai teladan unggul).

Verse 51

मल्लः ककुत्स्थश्चानेन युवनाश्वो जयद्रथः मान्धाता मुचुकुन्दश् च पान्तु त्वाञ्च पुरूरवाः

Semoga Malla, Kakutstha, Ānena, Yuvanāśva, Jayadratha, Māndhātā dan Mucukunda—serta Purūravas—melindungi engkau.

Verse 52

वास्तुदेवाः पञ्चविंशत्तत्त्वानि विजयाय ते रुक्मभौमः शिलाभौमः पतालो नीलमूर्तिकः

Inilah para dewa Vāstu—dua puluh lima prinsip asas—yang diseru demi kemenangan: Rukmabhauma, Śilābhauma, Patāla, dan Nīlamūrtika.

Verse 53

शत्रुजिद्वलो इति क , ख च नीलमृत्तिक इति ख , घ , छ , ज , ञ , ट च नीलमूर्धज इति ङ पीतरक्तः क्षितिश् चैव श्वेतभौमो रसातलं भूल्लोको ऽथ भुवर्मुख्या जम्वूद्वीपादयः श्रिये

“(Ia disebut) Śatrujidvala”—demikian menurut resensi Ka dan Kha; “Nīlamṛttika”—demikian dibaca dalam resensi Kha, Gha, Cha, Ja, Ña dan Ṭa; dan “Nīlamūrdhaja”—demikian menurut resensi Ṅa. Kṣiti (Bumi) berwarna kuning-kemerahan, sedangkan Rasātala berwarna putih dan bersifat Bhūma (kebumian). Kemudian (datang) Bhūloka, lalu Bhuvar—yang utama antara dunia-dunia—bersama Jambūdvīpa dan benua-benua lain, demi kemakmuran.

Verse 54

उत्तराः कुरवः पान्तु रम्या हिरण्यकस् तथा भद्राश्वः केतुमालश् च वर्षश् चैव वलाहकः

Semoga wilayah Uttara-Kurava melindungi aku; demikian juga Ramya dan Hiraṇyaka; serta Bhadrāśva, Ketumāla, dan Varṣa yang bernama Valāhaka.

Verse 55

हरिवर्षः किम्पुरुष इन्द्रद्वीपः कशेरुमान् ताम्रवर्णो गभस्तिमान् नागद्वीपश् च सौम्यकः

Harivarṣa, Kimpuruṣa, Indradvīpa, Kaśerumān, Tāmravarṇa, Gabastimān, Nāgadvīpa, dan Saumyaka—itulah nama-nama wilayah/pulau.

Verse 56

गन्धर्वो वरुणो यश् च नवमः पान्तु राज्यदाः हिमवान् हेमकूटश् च निषधो नील एव च

Semoga Gandharva, Varuṇa dan Yaśa—yang kesembilan—melindungi (raja) dengan menganugerahkan kedaulatan. Semoga Himavān, Hemakūṭa, Niṣadha dan juga Nīla turut melindungi demikian.

Verse 57

श्वेतश् च शृङवान् मेरुर्माल्यवान् गन्धमादनः महेन्द्रो मलयः सह्यः शक्तिमानृक्षवान् गिरिः

Juga (disebutkan) Śveta dan Śṛṅgavān; Meru; Mālyavān; Gandhamādana; Mahendra; Malaya; Sahya; Śaktimān; serta gunung Ṛkṣavān.

Verse 58

विन्ध्यश् च पारिपात्रश् च गिरयः शान्तिदास्तु ते ऋग्वेदाद्याः षडङ्गानि इतिहासपुराणकं

Semoga gunung Vindhya dan Pāripātra menganugerahkan kedamaian kepadamu. Semoga Ṛgveda dan Veda-veda yang lain, enam Vedāṅga, serta tradisi Itihāsa–Purāṇa juga menganugerahkan ketenteraman.

Verse 59

आयुर्वेदश् च गन्धर्वधनुर्वेदोपवेदकाः शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं ज्योतिषाङ्गतिः

Dan Upaveda ialah Ayurveda, Gandharvaveda dan Dhanurveda. Vedāṅga pula ialah Śikṣā (fonetik), Kalpa (tatacara ritual), Vyākaraṇa (tatabahasa), Nirukta (etimologi), dan Jyotiṣa (ilmu perbintangan) sebagai anggota pelengkap Veda.

Verse 60

छन्दोगानि च वेदाश् च मीमांसा न्यायविस्तरः धर्मशास्त्रं पुराणञ्च विद्या ह्य् एताश् चतुर्दश

Chandas (metrum Veda) dan Veda-veda; Mīmāṃsā dan sistem Nyāya (logik) yang luas; Dharmaśāstra dan Purāṇa—itulah sesungguhnya empat belas cabang ilmu pengetahuan.

Verse 61

साङ्ख्यं योगः पाशुपतं वेदा वै पञ्चरात्रकं कृतान्तपञ्चकं ह्य् एतद् गायत्री च शिवा तथा

Sāṅkhya, Yoga, Pāśupata (doktrin Śaiva), Veda-veda, Pañcarātra (āgama Vaiṣṇava), serta Kṛtānta-pañcaka (lima himpunan kesimpulan berautoriti); demikian juga Gāyatrī dan ajaran Śaiva turut disebut.

Verse 62

दुर्गा विद्या च गान्धारी पान्तु त्वां शान्तिदाश् च ते लवणेक्षुसुरासर्पिदधिदुग्धजलाब्धयः

Semoga Durgā, Vidyā dan Gāndhārī melindungimu; dan semoga samudera—garam, jus tebu, arak, ghee, dadih, susu dan air—menganugerahkan kedamaian kepadamu.

Verse 63

चत्वारः सागराः पान्तु तीर्थानि विविधानि च हैरण्यकस्तथेति घ , ङ , ज च हिरण्मयश्तथेति छ पुष्करश् च प्रयागश् च प्रभासो नैमिषः परः

Semoga empat samudera melindungi (aku), dan juga pelbagai tīrtha (tempat suci). Demikian pula Hairaṇyaka—diseru dengan suku kata gha, ṅa dan ja—dan Hiraṇmaya—dengan suku kata cha. Semoga Puṣkara dan Prayāga, Prabhāsa serta Naimiṣa yang utama turut melindungi.

Verse 64

गयाशीर्षो ब्रह्मशिरस्तीर्थमुत्त्रमानसं कालोदको नन्दिकुण्डस्तीर्थं पञ्चनदस् तथा

Gayāśīrṣa, Brahmaśiras, tīrtha bernama Uttaramānasa, Kālodaka, Nandikuṇḍa sebagai tīrtha suci, dan juga Pañcanada—semuanya ialah tempat ziarah yang dimuliakan.

Verse 65

भृगुतीर्थं प्रभासञ्च तथा चामरकण्टकं जम्बुमार्गश् च विमलः कपिलस्य तथाश्रमः

Bhṛgu-tīrtha, Prabhāsa dan juga Amarakantaka; demikian pula Jambū-mārga, (tīrtha) Vimala, serta āśrama Kapila.

Verse 66

गङ्गाद्वारकुशावर्तौ विन्ध्यको नीलपर्वतः वराहपर्वतश् चैव तीर्थङ्कणखलं तथा

Gangādvāra dan Kuśāvarta; Gunung Vindhya, Gunung Nīla dan Gunung Varāha; serta juga tirtha suci Kaṇakhala—semuanya diisytiharkan sebagai tempat ziarah yang kudus.

Verse 67

कालञ्जरश् च केदारो रुद्रकोटिस्तथैव च वाराणसी महातीर्थं वदर्याश्रम एव च

Kālañjara, Kedāra dan juga Rudrakoṭi; Vārāṇasī, tirtha agung, serta pertapaan Badarī—semuanya merupakan tempat ziarah yang utama.

Verse 68

द्वारका श्रीगिरिस्तीर्थं तीर्थञ्च पुरुषोत्तमः शालग्रामोथ वाराहः सिन्धुसागरसङ्गमः

Dvārakā; tirtha Śrīgiri; dan tempat suci bernama Puruṣottama; demikian juga Śālagrāma; Varāha; serta pertemuan sungai Sindhu dengan lautan—semuanya tirtha yang masyhur.

Verse 69

फल्गुतीर्थं विन्दुसरः करवीराश्रमस् तथा नद्यो गङ्गासरस्वत्यः शतदुर्गण्डकी तथा

Phalgu-tīrtha, tasik suci bernama Vindu-saras, dan pertapaan Karavīra; demikian juga sungai Gaṅgā dan Sarasvatī, serta sungai Śatadurgā dan Gaṇḍakī.

Verse 70

अच्छोदा च विपाशा च वितस्ता देविका नदी कावेरी वरुणा चैव निश् चरा गोमती नदी

Dan juga sungai Acchodā dan Vipāśā, Vitastā serta sungai Devikā; Kāverī dan Varuṇā juga; Niścarā; dan sungai Gomatī.

Verse 71

पारा चर्मण्वती रूपा मन्दाकिनी महानदी तापी पयोष्णी वेणा च गौरी वैतरणी तथा

Sungai-sungai suci itu ialah: Pārā, Carmanvatī, Rūpā, Mandākinī, Mahānadī, Tāpi, Payoṣṇī, Veṇā, Gaurī, dan demikian juga Vaitaraṇī.

Verse 72

गोदावरी भीमरथी तुङ्गभद्रा प्रणी तथा चन्द्रभागा शिवा गौरी अभिषिञ्चन्तु पान्तु वः

Semoga sungai-sungai suci Godāvarī, Bhīmarathī, Tuṅgabhadrā, Praṇī, dan juga Candrabhāgā—bersama Śivā dan Gaurī—menyucikan (dengan abhiṣeka) dan melindungi kamu sekalian.