Verse 6

Skanda

Sanskrit (Devanagari)

जीवः शिवः शिवो जीवः स जीवः केवलः शिवः । तुषेण बद्धो व्रीहिः स्यात् तुषाभावेन तण्डुलः ॥६॥

Padapatha (Word Split)

जीवः शिवः शिवः जीवः सः जीवः केवलः शिवः । तुषेण बद्धः व्रीहिः स्यात् तुष-अभावेन तण्डुलः ॥६॥

IAST Transliteration

jīvaḥ śivaḥ śivo jīvaḥ sa jīvaḥ kevalaḥ śivaḥ | tuṣeṇa baddho vrīhiḥ syāt tuṣābhāvena taṇḍulaḥ ||6||

Translation

जीवच शिव आहे आणि शिवच जीव आहे; तो जीव केवळ शिवच आहे। तुसाने बांधला तर ‘धान्य’ म्हणतात; तुस नसल्यास तोच ‘तांदूळ’ (दाणा) म्हणतात।

Academic Translation

The individual soul is Śiva; Śiva is the individual soul; that individual soul is Śiva alone. When bound by husk it is called ‘paddy’; by the absence of husk it is (called) ‘rice grain.’

Verse Context

• Jīva–Śiva aikya (identity of individual self and the Absolute) and upādhi/avidyā as covering
• Mahavakya: Restates ‘tat tvam asi’ in Śaiva idiom (jīva = Śiva) and supports ‘aham brahmāsmi’ by removing upādhis (husk) to reveal identity.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)