Verse 10

Avadhuta

Sanskrit (Devanagari)

आपूर्यमाणम् अचलप्रतिष्ठं समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् । तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ॥१०॥

Padapatha (Word Split)

आपूर्यमाणम् । अचल-प्रतिष्ठम् । समुद्रम् । आपः । प्रविशन्ति । यद्वत् । तद्वत् । कामाः । यम् । प्रविशन्ति । सर्वे । सः । शान्तिम् । आप्नोति । न । काम-कामी ॥१०॥

IAST Transliteration

āpūryamāṇam acalapratiṣṭhaṃ samudram āpaḥ praviśanti yadvat | tadvat kāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntim āpnoti na kāmakāmī ||10||

Translation

जसे पाणी समुद्रात प्रवेश करते—तो भरत असला तरी आपल्या प्रतिष्ठेत अचल असतो—तसे सर्व कामना ज्याच्यात प्रवेश करतात, तोच शांती पावतो; कामनांचा कामी नव्हे॥१०॥

Academic Translation

As waters enter the ocean, which is being filled yet remains unmoving in its foundation, so all desires enter him; he attains peace—not the one who desires desires.

Verse Context

• Śānti through desirelessness (akāmatā); fullness (pūrṇatā) of the Self
• Mahavakya: Echoes the realization implied by ‘ayam ātmā brahma’: the Self is full and unmoved; desires may appear but do not compel.
• Atharva
• Chandas: Triṣṭubh-like (matches Bhagavad Gītā 2.70 meter/style)