Verse 11

Amritnada

Sanskrit (Devanagari)

सव्याहृतिं सप्रणवां गायत्रीं शिरसा सह । त्रिः पठेदायतप्राणः प्राणायामः स उच्यते ॥११॥

Padapatha (Word Split)

स-व्याहृतिम् । स-प्रणवाम् । गायत्रीम् । शिरसा । सह । त्रिः । पठेत् । आयत-प्राणः । प्राणायामः । सः । उच्यते ॥

IAST Transliteration

sa-vyāhṛtiṃ sa-praṇavāṃ gāyatrīṃ śirasā saha | triḥ paṭhed āyata-prāṇaḥ prāṇāyāmaḥ sa ucyate ||11||

Translation

व्याहृती व प्रणव सहित, ‘शिरस्’ (परिशिष्ट) सह गायत्रीचा त्रिवार जप करावा; प्राण दीर्घ व संयत ठेवून—यालाच प्राणायाम म्हणतात.

Academic Translation

With the vyāhṛtis and with the praṇava, (reciting) the Gāyatrī together with the ‘Śiras’ (appendix), one should recite it three times, with the breath extended/regulated; that is called prāṇāyāma.

Verse Context

• Prāṇa (as a means to inner purification and steadiness leading toward Self-knowledge)
• Mahavakya: Indirect preparatory discipline (sādhana) supporting realization of mahāvākyas such as ‘ayam ātmā brahma’ by stabilizing mind and prāṇa.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)