Verse 3
Aitreya
एष ब्रह्मैष इन्द्र एष प्रजापतिरेते सर्वे देवा इमानि च पञ्चमहाभूतानि पृथिवी वायुराकाश आपो ज्योतींषीत्येतानि । इमानि च क्षुद्रमिश्राणीव । बीजान्यितराणि चेतराणि चाण्डजानि च जारुजानि च स्वेदजानि चोद्भिज्जानि चाश्वा गावः पुरुषा हस्तिनो यत्किञ्चेदं प्राणि जङ्गमं च पतत्रि च यच्च स्थावरं सर्वं तत्प्रज्ञानेत्रं प्रज्ञाने प्रतिष्ठितं प्रज्ञानेत्रो लोकः प्रज्ञा प्रतिष्ठा प्रज्ञानं ब्रह्म ॥३॥
एषः । ब्रह्म । एषः । इन्द्रः । एषः । प्रजापतिः । एते । सर्वे । देवाः । इमानि । च । पञ्च । महा-भूतानि । पृथिवी । वायुः । आकाशः । आपः । ज्योतींषि । इति । एतानि । इमानि । च । क्षुद्र-मिश्राणि-इव । बीजानि । इतराणि । च । इतराणि । च । अण्ड-जानि । च । जारु-जानि । च । स्वेद-जानि । च । उद्भिज्जानि । च । अश्वाः । गावः । पुरुषाः । हस्तिनः । यत्-किञ्चित् । इदम् । प्राणि । जङ्गमम् । च । पतत्रि । च । यत् । च । स्थावरम् । सर्वम् । तत् । प्रज्ञा-नेत्रम् । प्रज्ञाने । प्रतिष्ठितम् । प्रज्ञा-नेत्रः । लोकः । प्रज्ञा । प्रतिष्ठा । प्रज्ञानम् । ब्रह्म ॥३॥
eṣa brahma eṣa indra eṣa prajāpatiḥ ete sarve devā imāni ca pañca-mahā-bhūtāni pṛthivī vāyur ākāśa āpo jyotīṃṣīty etāni | imāni ca kṣudra-miśrāṇīva | bījāny itarāṇi cetarāṇi cāṇḍajāni ca jārujāni ca svedajāni codbhijjāni cāśvā gāvaḥ puruṣā hastino yat kiñcedaṃ prāṇi jaṅgamaṃ ca patatri ca yac ca sthāvaraṃ sarvaṃ tat prajñā-netraṃ prajñāne pratiṣṭhitaṃ prajñā-netro lokaḥ prajñā pratiṣṭhā prajñānaṃ brahma ||3||
हेच ब्रह्म, हाच इंद्र, हाच प्रजापती; हेच सर्व देव; आणि हीच पंचमहाभूते—पृथ्वी, वायु, आकाश, आप आणि ज्योती—हीच. तसेच ही जणू लहान मिश्र रूपे: बीजे व त्यांचे भेद; अंडज, जरायुज, स्वेदज व उद्भिज्ज; घोडे, गायी, मनुष्य, हत्ती—जे काही प्राणी आहे, चालणारे व उडणारे, आणि जे स्थावर आहे—सर्वांचे नेत्र प्रज्ञान आहे, सर्व प्रज्ञानात प्रतिष्ठित आहे. लोकाचा नेत्र प्रज्ञान; प्रज्ञा आधार; प्रज्ञानच ब्रह्म॥३॥
This is Brahman; this is Indra; this is Prajāpati; these are all the gods; and these are the five great elements—earth, air, space, waters, and lights—these. And these, as it were, are the small mixed things: seeds and the various kinds; the egg-born, the womb-born, the sweat-born, and the sprout-born; horses, cattle, men, elephants—whatever living thing there is, moving and flying, and whatever is stationary: all that has consciousness as its eye, is established in consciousness. The world has consciousness as its eye; consciousness is the foundation; consciousness is Brahman.