Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 101
Devanagari script
उर्वश्युवाच । भगवन्मे प्रसीद त्वं पराधीना यतस्त्वहम् । त्वच्छापस्य कथं मुक्तिर्भविता नियतव्रत
Transliteration
urvaśyuvāca | bhagavanme prasīda tvaṃ parādhīnā yatastvaham | tvacchāpasya kathaṃ muktirbhavitā niyatavrata
Translation
उर्वशी म्हणाली—हे भगवन्, माझ्यावर प्रसन्न व्हा; कारण मी पराधीन आहे. हे नियतव्रत, तुमच्या शापातून माझी मुक्ती कशी होईल?
Word by Word
उर्वशीUrvashi
उर्वशी:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootउर्वशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्तृ-निर्देशः
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
भगवन्O venerable one
भगवन्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूपम्; अत्र चतुर्थी (Dative) ‘to me’
प्रसीदbe gracious
प्रसीद:
Kriya (Request/Command)
TypeVerb
Rootप्र-सीद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पराधीनाdependent on others
पराधीना:
Karta (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootपर + अधीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अहम्); ‘परस्य अधीना’
यतःbecause
यतः:
Sambandha (Reason marker)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formहेतुवाचक अव्यय (causal conjunction)
त्वहम्I (indeed)
त्वहम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootत्वम् + अहम् (सर्वनाम)
Formसन्ध्यन्तरूपम् = त्वम् + अहम्; अहम्—प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘I’ (emphatic)
त्वत्your
त्वत्:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन ‘त्वत्’ (genitive stem-form used in compound)
शापस्यof the curse
शापस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
कथम्how
कथम्:
Kriya-visheshana (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक अव्यय (interrogative adverb)
मुक्तिःrelease
मुक्तिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भविताwill happen/be
भविता:
Kriya (Future becoming)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकारार्थे कर्तरि ‘भविता’ (Periphrastic future agent-noun), पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-एकवचन; अत्र ‘भविष्यति’ इत्यर्थे
नियतव्रतO one of firm vows
नियतव्रत:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootनियत + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; विशेषणात्मक संज्ञा
Speaker
Urvāśī
Visual Art Cues
Scene: Urvāśī, humbled, pleads before Sage Raibhya—hands folded, eyes moist—asking how to be freed from the curse; the sage stands firm, embodying niyama.
Characters & Entities
U
UrvāśīR
RaibhyaFAQs
Sincere surrender and seeking guidance from the disciplined (niyata-vrata) is upheld as the gateway to remedy and purification.
The answer points to Ayodhyā’s sacred tīrtha in the next verse.
None in this verse; it requests the method of liberation from the curse.