Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 100

अगस्त्य उवाच । इति शप्ता रुषा तेन मुनिना सा शुभेक्षणा । उवाच वनिता भूत्वा प्रांजलिर्मुनिमादरात्

agastya uvāca | iti śaptā ruṣā tena muninā sā śubhekṣaṇā | uvāca vanitā bhūtvā prāṃjalirmunimādarāt

अगस्त्य म्हणाले—त्या मुनिने क्रोधाने शाप दिल्यामुळे ती शुभदृष्टी स्त्री मानुषी रूप धारण करून उभी राहिली. मग तिने हात जोडून आदराने मुनिंना निवेदन केले.

अगस्त्यःAgastya
अगस्त्यः:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्तृ-निर्देशः
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
शप्ताcursed
शप्ता:
Karta (Subject-qualifier)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘शप्ता’ = शप्ताऽभवत्
रुषाby anger
रुषा:
Karana (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootरुष्/रोष (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
तेनby him
तेन:
Karana/Agent-marker (by him)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मुनिनाby the sage
मुनिना:
Kartr̥ (Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
साshe
सा:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
शुभेक्षणाof auspicious gaze
शुभेक्षणा:
Karta (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सा)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
वनिताthe woman
वनिता:
Karta (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootवनिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अपि ‘स्त्री’ इत्यर्थे
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive), अव्ययवत्; ‘भूत्वा’ = having become
प्राञ्जलिःwith folded hands
प्राञ्जलिः:
Karta (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सा—स्त्रीलिङ्गे अपि पुंरूपेण प्रयोगः) = ‘हस्ताञ्जलिं कृत्वा’
मुनिम्the sage
मुनिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आदरात्out of respect
आदरात्:
Hetu (Cause)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; हेतौ (cause)

Agastya

Scene: A radiant apsaras, now appearing as a mortal woman due to a sage’s curse, stands with folded hands before an austere ṛṣi in a forest hermitage; Agastya narrates the episode.

A
Agastya
R
Raibhya
U
Urvāśī

FAQs

When confronted with the consequences of wrongdoing, humility and respectful supplication are presented as the first steps toward purification and relief.

Ayodhyā is the narrative frame; the next verses identify the particular purifying tīrtha within Ayodhyā.

Not yet; the verse sets the scene for the instruction of bathing at a sacred tīrtha.