Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 58

लक्ष्मणोऽपि तदा वीरः कुर्वन्नवितथं वचः । भ्रातुर्ज्येष्ठस्य सुमतिः सरयूतीरमाययौ

lakṣmaṇo'pi tadā vīraḥ kurvannavitathaṃ vacaḥ | bhrāturjyeṣṭhasya sumatiḥ sarayūtīramāyayau

तेव्हा वीर लक्ष्मणही, ज्येष्ठ भावाच्या वचनाला अवितथ करून, सुमतीने सरयूच्या तीरावर गेले।

लक्ष्मणःLakṣmaṇa
लक्ष्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle; 'also')
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/adverb of time)
वीरःthe hero
वीरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समानाधिकरण (to लक्ष्मणः)
कुर्वन्doing/fulfilling
कुर्वन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि
अवितथम्not false, true
अवितथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअ + वितथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to वचः)
वचःword/command
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
भ्रातुःof (his) brother
भ्रातुः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
ज्येष्ठस्यelder
ज्येष्ठस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to भ्रातुः)
सुमतिःgood-minded one
सुमतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणार्थे (epithet of लक्ष्मणः)
सरयूतीरम्the bank of the Sarayū
सरयूतीरम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरयू + तीर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (सरय्वाः तीरम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आययौcame/reached
आययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+या (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन

Agastya

Tirtha: Sarayū-tīra (Ayodhyā)

Type: ghat

Scene: Lakṣmaṇa departs from Ayodhyā toward the Sarayū ghats, resolute yet tender; the river glints ahead, suggesting purification and farewell.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma
S
Sarayū River

FAQs

Obedience to righteous command and preserving truth are upheld as forms of dharma, even when they lead to renunciation.

The Sarayū riverbank at Ayodhyā, a celebrated sacred landscape in the Ayodhyā Māhātmya.

The verse anticipates tīrtha-oriented acts (approaching the Sarayū); explicit rites appear in the following verses (snāna, dhyāna).