Adhyaya 93

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेद्वरारोहे महाकालेश्वरं हरम् । अघोरेशादुत्तरतः किंचिद्वायव्यसंस्थितम्

ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे वरारोहे, अघोरेश्वराच्या थोडेसे उत्तरेस, वायव्य दिशेत स्थित महाकालेश्वर नामक हराकडे जावे।

Verse 2

धनुषां त्रिंशता देवि श्रुतं पातकनाशनम् । पूर्वं कृतयुगे देवि स्मृतं चित्रांगदेश्वरम्

हे देवी, तीस धनुष्यांच्या अंतरात हे स्थान पातकनाशक म्हणून प्रसिद्ध आहे. हे देवी, पूर्वी कृतयुगात यास ‘चित्रांगदेश्वर’ असे स्मरले जाई।

Verse 3

महाकालेश्वरं देवि कलौ नाम प्रकीर्तितम् । कालरूपी महारुद्रस्तस्मिंल्लिंगे व्यवस्थितः

हे देवी, कलियुगात हे ‘महाकालेश्वर’ या नावाने प्रसिद्ध आहे; काळरूप महा-रुद्र त्या लिंगात प्रतिष्ठित होऊन वास करतो।

Verse 4

चराचरगुरुः साक्षाद्देवदानवदर्पहा । सूर्यरूपेण यत्सर्वं ब्रह्मांडे ग्रसते प्रिये

तो चराचरांचा साक्षात् गुरु, देव-दानवांचा दर्प नाश करणारा; आणि हे प्रिये, सूर्यरूपाने ब्रह्मांडातील सर्व काही ग्रासतो।

Verse 5

स देवः संस्थितो देवि तस्मिंल्लिंगे महाप्रभः । यस्तत्पूजयते भक्त्या कल्ये लिंगं मम प्रियम् । षडक्षरेण मंत्रेण मृत्युं जयति तत्क्षणात्

हे देवी, तो महाप्रभु देव त्या लिंगात प्रतिष्ठित आहे। जो पहाटे भक्तिभावाने माझ्या प्रिय त्या लिंगाची पूजा करतो, तो षडक्षरी मंत्राने तत्क्षणी मृत्यूवर विजय मिळवतो।

Verse 6

कृष्णाष्टम्यां विशेषेण गुग्गुलं घृतसंयुतम् । यो दहेद्विधिवत्तत्र पूजां कृत्वा निशागमे

विशेषतः कृष्णाष्टमीला, जो संध्याकाळी तेथे पूजा करून, तुपयुक्त गुग्गुळ विधिपूर्वक जाळतो—

Verse 7

अपराधसहस्रं तु क्षमते तस्य भैरवः । धेनुदानं प्रशंसंति तस्मिन्स्थाने महर्षयः

अशा भक्ताचे हजार अपराधही भैरव क्षमा करतो; आणि त्या स्थानी महर्षी धेनुदानाची प्रशंसा करतात।

Verse 8

धेनुदस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशापरान् । देवस्य दक्षिणे भागे यो जपेच्छतरुद्रियम्

धेनुदान करणारा निश्चयाने दहा पूर्वज व दहा वंशज यांचा उद्धार करतो. आणि जो देवाच्या दक्षिण भागी बसून शतरुद्रीयाचा जप करतो—तो महान् पुण्याचा भागी होतो.

Verse 9

उद्धरेत्पितृवर्गं च मातृवर्गं च मानवः । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । क्षालयेच्चैव तत्सर्वं दृष्ट्वा कालेश्वरं हरम्

कालेश्वर—स्वयं हर—यांचे दर्शन घेतल्याने मनुष्य पितृकुळ व मातृकुळ दोन्हींचा उद्धार करतो. बाल्य, यौवन किंवा वार्धक्यात जे पाप झाले असेल ते सर्व कालेश्वरदर्शनाने धुऊन जाते.

Verse 10

अयने चोत्तरे प्राप्ते यः कुर्याद्घृतकंबलम् । न स भूयोऽत्र संसारे जन्म प्राप्नोति दारुणम्

उत्तरायण येताच जो ‘घृतकंबल’ नावाचे घृतदान/होम करतो, तो या संसारचक्रात पुन्हा दारुण जन्म प्राप्त करत नाही.

Verse 11

न दुःखितो दरिद्रो वा दुर्भगो वा प्रजायते । सप्तजन्मान्तराण्येव महाकालेशदर्शनात्

महाकालेशाचे केवळ दर्शन झाले तरी सात जन्मांपर्यंत दुःखी, दरिद्री किंवा दुर्भागी असा जन्म होत नाही.

Verse 12

धनधान्यसमायुक्ते स्फीते सञ्जायते कुले । भक्तिर्भवति भूयोऽपि महाकालेश्वरार्चने

तो धन-धान्याने युक्त, समृद्ध कुळात जन्म घेतो; आणि महाकालेश्वराच्या अर्चनेत त्याची भक्ती पुन्हा पुन्हा जागृत होते.

Verse 13

इति संक्षेपतः प्रोक्तं महाकालेश्वरं प्रिये । चित्रांगदो गणो देवि तेन चाराधितं पुरा

अशा रीतीने, हे प्रिये, संक्षेपाने महाकालेश्वराचे माहात्म्य सांगितले. हे देवी, पूर्वी चित्रांगद नावाच्या एका गणाने भक्तिभावाने त्यांची आराधना केली होती.

Verse 14

दिव्याब्दानां सहस्रं तु महा कालेश्वरं हि तत् । चित्रांगदेश्वरं नाम तेन ख्यातं धरातले

हजार दिव्य वर्षे ते लिंग महाकालेश्वर म्हणून स्थित राहिले; म्हणून पृथ्वीवर ते ‘चित्रांगदेश्वर’ या नावाने प्रसिद्ध झाले.

Verse 93

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये महाकालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिणवतितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणाच्या एकाशीतिसाहस्री संहितेतील सप्तम प्रभासखंडात, प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्याच्या एकादशरुद्रमाहात्म्य विभागातील ‘महाकालेश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नामक त्र्याण्णवावा अध्याय समाप्त झाला.