Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 37

त्रयो वर्णास्त्रयो लोकास्त्रैविद्यं पाठकास्त्रयः । त्रैकाल्यं त्रीणि कर्माणि त्रयो देवास्त्रयो गुणाः । सृष्टं येन पुरा देवः स कथं क्षेत्रमाश्रितः

trayo varṇāstrayo lokāstraividyaṃ pāṭhakāstrayaḥ | traikālyaṃ trīṇi karmāṇi trayo devāstrayo guṇāḥ | sṛṣṭaṃ yena purā devaḥ sa kathaṃ kṣetramāśritaḥ

तीन वर्ण, तीन लोक, त्रैविद्या व तिचे तीन पाठक, तीन काळ, तीन कर्मे, तीन देव व तीन गुण—हे सर्व ज्याने पूर्वी निर्माण केले, तो स्रष्टा-देव एका क्षेत्रावर कसा आश्रित असेल?

trayaḥthree
trayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषणम्
varṇāḥsocial classes/varṇas
varṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
trayaḥthree
trayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
lokāḥworlds
lokāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
trai-vidyamthe threefold Vedic knowledge
trai-vidyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक) + vidyā (प्रातिपदिक)
Formद्विगु/तत्पुरुष-प्रायः (‘threefold knowledge’, i.e., the three Vedas); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
pāṭhakāḥreciters/students
pāṭhakāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāṭhaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
trayaḥthree
trayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
trai-kālyamthe three times (past/present/future)
trai-kālyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक) + kāla (प्रातिपदिक)
Formद्विगु/तत्पुरुष-प्रायः (‘three times/threefold time’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
trīṇithree
trīṇi:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषणम्
karmāṇiacts/ritual actions
karmāṇi:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
trayaḥthree
trayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
devāḥgods
devāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
trayaḥthree
trayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
guṇāḥqualities (guṇas)
guṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
sṛṣṭamwas created
sṛṣṭam:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Root√sṛj (धातु; सर्जने)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि — ‘was created’
yenaby whom
yena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण-सम्बन्धे
purāformerly
purā:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time) — ‘formerly’
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
kṣetramthe field (holy place)
kṣetram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
āśritaḥhas resorted to
āśritaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootā-√śri (धातु; आश्रये)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि ‘having resorted to’

A questioner within the Prabhāsakṣetramāhātmya dialogue (listener addressing the narrator/teacher)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Sages / interlocutor

Scene: A grand cosmological diagram rendered as living imagery: three worlds stacked, three guṇas as colored streams, three times as a wheel, Vedic triad as three flames, while the Lord stands beyond them, and Prabhāsa appears as a luminous coastal node where sages contemplate these triads.

D
Deva
T
Traividya
T
Triloka
T
Triguṇa

FAQs

The Lord who structures the cosmos and Dharma is beyond limitation; sacred places magnify devotion but do not contain Him.

Prabhāsa-kṣetra is the contextual tīrtha, approached through a rhetorical question about divine ‘residence’ there.

No explicit rite is prescribed; the verse uses cosmological triads to emphasize the Lord’s supremacy in the Prabhāsa narrative.