Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

पुष्पैर्मनोहरैर्भक्त्या ध्यात्वा देवं सदाशिवम् । त्रिभिः प्रदक्षिणीकृत्य साष्टांगं प्रणिपत्य च

Transliteration

puṣpairmanoharairbhaktyā dhyātvā devaṃ sadāśivam | tribhiḥ pradakṣiṇīkṛtya sāṣṭāṃgaṃ praṇipatya ca

Translation

मनमोहक पुष्पे भक्तिभावाने अर्पून, देव सदाशिवाचे ध्यान करून, तीन प्रदक्षिणा घालून, मग साष्टांग नमस्कार करावा।

Word by Word

• पुष्पैः: with flowers
• पुष्पैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• मनोहरैः: charming
• मनोहरैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (पुष्पैः इत्यस्य विशेषणम्), तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• ध्यात्वा: having meditated on
• ध्यात्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्यै (धातु) + क्त्वा → ध्यात्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सदाशिवम्: Sadāśiva
• सदाशिवम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सदा + शिव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (नित्यः शिवः); पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (देवम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)

• त्रिभिः: thrice; with three (turns)
• त्रिभिः: Karana (करण/Measure)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (instrumental: ‘three times/with three (circuits)’)

• प्रदक्षिणीकृत्य: having circumambulated
• प्रदक्षिणीकृत्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + दक्षिणी + कृ (धातु) + ल्यप् → प्रदक्षिणीकृत्य (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (absolutive); नामधातु-प्रयोगः (to circumambulate)

• साष्टाङ्गम्: with eight limbs (full prostration)
• साष्टाङ्गम्: Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: स + अष्टाङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; क्रियाविशेषणम् (adverb: ‘with eight limbs’)

• प्रणिपत्य: having bowed down; prostrating
• प्रणिपत्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + नि + पत् (धातु) + ल्यप् → प्रणिपत्य (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (absolutive)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

Speaker

Śiva (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha/Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (ṛṣi assembly)

Visual Art Cues

Scene: After flower-offering, the devotee circles the shrine thrice, visualizing Sadāśiva; then performs sāṣṭāṅga praṇipāta before the liṅga, with garlands and petals scattered on the floor.

Characters & Entities

• Sadāśiva
• Pradakṣiṇā
• Sāṣṭāṅga-praṇāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True worship unites inner contemplation (dhyāna) and outer reverence (offerings, circumambulation, prostration).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The worship sequence pertains to Bhūteśvara/Sadāśiva in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer flowers, meditate on Sadāśiva, perform three pradakṣiṇās, and do sāṣṭāṅga praṇāma.