Adhyaya 74

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शाकल्येश्वरमुत्तमम् । दैत्यसूदनवायव्ये धनुषां त्रिंशता स्थितम्

ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, दैत्यसूदनाच्या वायव्य (उत्तर-पश्चिम) दिशेस, तीस धनुष्य अंतरावर स्थित उत्तम शाकल्येश्वराकडे जावे।

Verse 2

शाकल्येन महादेवि पूजितं सर्वकामदम् । शाकल्योनाम राजर्षिर्यत्र तप्त्वा महत्तपः

हे महादेवी, हे शाकल्याने पूजिलेले असून सर्व कामना पूर्ण करणारे आहे। ज्या स्थानी शाकल्य नावाच्या राजर्षींनी महान तप केले।

Verse 3

समाराध्य महादेवं प्रत्यक्षीकृतवान्भवम् । लिंगेऽवतारयामास प्रसन्नं तं महेश्वरम्

महादेवाची सम्यक आराधना करून त्याने भवाला प्रत्यक्ष केले; आणि प्रसन्न झालेल्या त्या महेश्वराला लिंगात अवतरित (प्रतिष्ठित) केले।

Verse 4

तस्मिन्दृष्टे वरारोहे सप्तजन्मकृतं नृणाम् । पापं प्रणश्यते शीघ्रं तमः सूर्योदये यथा

हे वरारोहे, त्याचे केवळ दर्शन होताच मनुष्यांचे सात जन्मांचे संचित पाप शीघ्र नष्ट होते—जसे सूर्योदयाला अंधार नाहीसा होतो।

Verse 5

तत्राष्टम्यां चतुर्द्दश्यां स्नापयेत्पयसा शिवम् । पूजयेच्च विधानेन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात्

तेथे अष्टमी व चतुर्दशीला दुधाने शिवास स्नान घालावे। मग विधिपूर्वक क्रमाने गंध, पुष्प इत्यादींनी पूजन करावे।

Verse 6

हिरण्यं तत्र दातव्यं सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः । चत्वारि तस्य नामानि कथ्यमानानि मे शृणु

जेथे यात्रेचे सम्यक फळ इच्छितात त्यांनी तेथे सुवर्णदान करावे. आता त्या देवाची चार नावे मी सांगतो, ती ऐक.

Verse 7

आदौ कृतयुगे देवि कीर्तितो भैरवेश्वरः । ततः सावर्णिमनुना सम्यगाराधितः प्रिये

हे देवी! आरंभी कृतयुगात तो ‘भैरवेश्वर’ म्हणून कीर्तित होता. नंतर, हे प्रिये, सावर्णि मनूने त्याची सम्यक आराधना केली.

Verse 8

सावर्णिकेश्वरं नाम त्रेतायां तस्य संज्ञितम् । ततस्तु द्वापरे देवि गालवेन महात्मना । सम्यगाराधितस्तत्र लिंगरूपीवृषध्वजः

त्रेतायुगात त्याचे नाव ‘सावर्णिकेश्वर’ असे संज्ञित झाले. पुढे द्वापरात, हे देवी, महात्मा गालवाने तेथे लिंगरूपाने स्थित वृषध्वज प्रभूची सम्यक आराधना केली.

Verse 9

तृतीयं तस्य देवस्य गालवेश्वरसंज्ञितम् । कलौ युगे तु संप्राप्ते शाकल्योनाम वै मुनिः

त्या देवाचे तिसरे नाव ‘गालवेश्वर’ असे सांगितले आहे. आणि कलियुग येताच ‘शाकल्य’ नावाचा एक मुनि झाला.

Verse 10

यत्र सिद्धिमनुप्राप्त ऐश्वर्यं चाणिमादिकम् । शाकल्येश्वरनामेति ततः ख्यातं तुरीयकम्

जिथे सिद्धी प्राप्त होऊन अणिमा इत्यादी ऐश्वर्यही मिळाले, तेथे ते चतुर्थ नामाने ‘शाकल्येश्वर’ म्हणून प्रसिद्ध झाले।

Verse 11

एवं चातुर्युगं नाम तस्य लिंगस्य कीर्तितम् । पापघ्नं पुण्यदं नॄणां कीर्त्तितं सर्वकामदम्

अशा रीतीने त्या लिंगाचे ‘चातुर्युग’ नामसमूह सांगितले आहे. त्याचे कीर्तन-स्मरण पाप नष्ट करते, मनुष्यांना पुण्य देते आणि सर्व कामना पूर्ण करते.

Verse 12

तस्यैव देवदेवस्य क्षेत्रोत्पत्तिं शृणु प्रिये

हे प्रिये, आता त्या देवाधिदेवाच्या पवित्र क्षेत्राची उत्पत्ती ऐक; मी ती यथार्थ रीतीने सांगतो.

Verse 13

अष्टादशधनुर्देवि समंतात्परिमण्डलम् । महापापहरं देवि तत्र क्षेत्रनिवासिनाम्

हे देवी, ते क्षेत्र सर्व बाजूंनी अठरा धनुष्यांपर्यंत गोलाकार परिमंडळ आहे. हे देवी, तेथे राहणाऱ्यांचे महापाप ते नष्ट करते.

Verse 14

कृमिकीटपतंगानां तिरश्चामपि मोक्षदम् । यत्र कूपादितोयेषु जलं सारस्वतं स्मृतम्

ते कृमी, कीट, पतंग तसेच इतर तिर्यक् प्राण्यांनाही मोक्ष देणारे आहे. जिथे कूप इत्यादी जलस्रोतांतील पाणी ‘सारस्वत’ (सरस्वतीसदृश पावन) म्हणून स्मरले जाते.

Verse 15

यत्र तत्र नरः स्नात्वा स्वर्गलोके महीयते । अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च

जो कोणी तेथे स्नान करतो, तो स्वर्गलोकी मान पावतो. तेथील पुण्य सहस्र अश्वमेध व शत वाजपेय यज्ञांच्या तुल्य सांगितले आहे.

Verse 16

तत्फलं समवाप्नोति तस्य लिंगस्य दर्शनात् । सोमपर्वणि संप्राप्ते यस्तत्र शुचिरात्मवान्

त्या लिंगाचे केवळ दर्शन झाले तरी तोच फलप्राप्ती होते. सोमपर्व आल्यावर जो तेथे शुद्ध व संयमी मनाने राहतो, तो ते पुण्य मिळवितो.

Verse 17

अघोरं च जपेत्सम्यगाज्यहोमसमन्वितम् । तल्लिंगस्य समीपस्थो यावन्मासावधिः प्रिये

आणि घृतहोमासह ‘अघोर’ मंत्राचा विधिपूर्वक जप करावा. हे प्रिये, त्या लिंगाजवळ एक महिना पर्यंत निवास करावा.

Verse 18

महापातकयुक्तोऽपि युक्तो वाऽप्युपपातकैः । स सर्वां लभते सिद्धिमुत्तमां वरवर्णिनि

हे वरवर्णिनि, महापातकांनी ग्रस्त असो वा उपपातकांनी कलुषित असो—तोही तेथे सर्वार्थाने उत्तम सिद्धी प्राप्त करतो.

Verse 19

कामिकं तत्स्मृतं लिंगं सर्वकामफलप्रदम् । अघोर वक्त्रं देवस्य तत्रस्थं भैरवं महत्

ते लिंग ‘कामिक’ म्हणून स्मरणात आहे, जे सर्व कामनांचे फल देणारे आहे. तेथे देवाचे अघोर-वक्त्रस्वरूप महान भैरव विराजमान आहे.

Verse 20

भैरवेश्वरनामेति पूर्वं ख्यातमभूद्भुवि । अस्मिन्युगे तु संप्राप्ते शाकल्येश्वरनामकम्

पूर्वी पृथ्वीवर हे स्थान ‘भैरवेश्वर’ या नावाने प्रसिद्ध होते. परंतु या वर्तमान युगात ते ‘शाकल्येश्वर’ या नावाने ओळखले जाते.