Adhyaya 50
प्रभासखण्डातील पन्नासावा अध्याय देवीसमोर ईश्वराने एका विशिष्ट तीर्थाचे माहात्म्य सांगितले आहे. येथे राहू (स्वभानु/सैंहिकेय) यांनी प्रतिष्ठापित केलेल्या अत्यंत प्रभावी शिवलिंगाचे वर्णन येते. त्याचे स्थान वायव्य दिशेला—मंगला जवळ, अजादेवीच्या उत्तरेस, तसेच सात ‘धनुष्य’ चिन्हांच्या परिसरात असल्याचे सांगितले आहे. उत्पत्तिकथेत भयंकर असुर स्वभानु हजार वर्षे कठोर तप करून महादेवांना प्रसन्न करतो. प्रसन्न होऊन महादेव ‘जगद्दीप’—जगाचा दीपक—असा प्रकाशमान होऊन तेथे लिंगरूपाने प्रकट/प्रतिष्ठित होतात. फलश्रुतीत श्रद्धेने पूजन व योग्य दर्शन केल्यास ब्रह्महत्येसारखी महापापेही नष्ट होतात असे स्पष्ट केले आहे. अंधत्व, बहिरेपणा, मुकेपणा, रोग व दारिद्र्य दूर होऊन समृद्धी, सौंदर्य, इष्टसिद्धी आणि देवतुल्य भोग प्राप्त होतात. शेवटी हा अध्याय स्कंदपुराणातील प्रभासखण्ड, प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य यांत अंतर्भूत असल्याचे नमूद केले आहे।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं राहुप्रतिष्ठितम् । शनैश्चरेश्वराद्देवि वायव्ये संप्रतिष्ठितम्
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवि, त्यानंतर शनैश्चरेश्वराच्या जवळ वायव्य (उत्तर-पश्चिम) दिशेस स्थित, राहूने प्रतिष्ठित केलेल्या लिंगाकडे जावे।
Verse 2
अजादेव्याश्चोत्तरतो धनुषां सप्तके स्थितम् । मंगलायाः समीपस्थं नातिदूरे व्यवस्थितम्
हे अजादेवीच्या उत्तरेस, सात धनुष्यांच्या अंतरावर स्थित आहे; मंगलेच्या जवळ आहे, फार दूर नाही।
Verse 3
लिंगं महाप्रभावं तु सैंहिकेयप्रतिष्ठितम् । तत्र वर्षसहस्रं तु वैप्रचित्तिस्तपोऽकरोत्
ते लिंग महाप्रभावयुक्त असून सैंहिकेय (राहु) याने प्रतिष्ठापिले. तेथे वैप्रचित्तीने सहस्र वर्षे तपश्चर्या केली.
Verse 4
स्वर्भानुः स महावीर्यो वक्त्रयोधी महासुराः । समाराध्य महादेवं दिव्येन तपसा प्रभुम्
महावीर्यवान, पराक्रमी व युद्धप्रसिद्ध महासुर स्वर्भानूने दिव्य तपश्चर्येने प्रभु महादेवास समाराधिले.
Verse 5
लिंगेऽवतारयामास जगद्दीपं महेश्वरम् । यश्चैनं पूजयेद्भक्त्या नरः सम्यक्च पश्यति । तस्य पापं क्षयं याति अपि ब्रह्मवधोद्भवम्
त्याने जगद्दीप महेश्वरास लिंगात अवतरित केले. जो मनुष्य भक्तिभावाने त्यांची पूजा करून सम्यक् दर्शन करतो, त्याचे पाप—ब्रह्महत्याजन्यही—नष्ट होते.
Verse 6
नांधो न बधिरो मूको न रोगी न च निर्द्धनः । कदाचिज्जायते मर्त्यस्तेन दृष्टेन भूतले
या भूतलावर ज्याने त्याचे दर्शन केले, तो मनुष्य कधीही आंधळा, बहिरा, मुका, रोगी किंवा निर्धन होऊन जन्मत नाही.
Verse 7
सुखसौभाग्यसंपन्नस्तदा भवति रूपवान् । सर्वकामसमृद्धात्मा मोदते दिवि देववत्
तेव्हा तो सुख-सौभाग्यसंपन्न व रूपवान होतो; सर्व कामनांनी परिपूर्ण होऊन स्वर्गात देवासारखा आनंद भोगतो.
Verse 8
इति ते कथितं देवि माहात्म्यं राहुदैवतम् । श्रुत्वा तु मोहनिर्यातो नरो निष्कल्मषो भवेत्
हे देवि! अशा प्रकारे तुला राहु-दैवताचे माहात्म्य सांगितले. हे ऐकून मनुष्य मोहातून मुक्त होऊन निष्कल्मष, पापरहित होतो.
Verse 50
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये राह्वीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचाशोऽध्यायः
अशा प्रकारे एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या श्रीस्कंद महापुराणातील सप्तम प्रभासखण्डातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्र-माहात्म्य’ मध्ये ‘राह्वीश्वर-माहात्म्य-वर्णन’ नावाचा पन्नासावा अध्याय समाप्त झाला.