Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 55

Devanagari script

ईश्वर उवाच । एवं श्रुत्वा तु ते विप्रा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । साधुसाध्विति जल्पंतो राजानं संप्रशंसिरे

Transliteration

īśvara uvāca | evaṃ śrutvā tu te viprā vismayotphullalocanāḥ | sādhusādhviti jalpaṃto rājānaṃ saṃpraśaṃsire

Translation

ईश्वर म्हणाले—हे ऐकून ते विप्र विस्मयाने डोळे फाकवून “साधु, साधु” असे म्हणत राजाची अत्यंत प्रशंसा करू लागले।

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyavisheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); 'having heard'

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वय-अव्यय (particle: but/indeed)

• ते: those
• ते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; demonstrative qualifying विप्राः

• विप्राः: brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• विस्मय-उत्फुल्ल-लोचनाः: with eyes widened in amazement
• विस्मय-उत्फुल्ल-लोचनाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक) + उत्फुल्ल (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; बहुव्रीहिः—'those whose eyes are widened with wonder'

• साधु-साधु: well done, well done
• साधु-साधु: Sambodhana/Prashamsa (Exclamation/प्रशंसा)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय/सुबन्त-प्रयोग)
• Form: प्रशंसावाचक-अव्ययवत् प्रयोग (interjection of approval), पुनरुक्ति

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• जल्पन्तः: speaking
• जल्पन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √जल्प् (धातु) → जल्पन्त् (शतृ-कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक-शतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; agreeing with विप्राः

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• सं-प्रशंसिरे: praised
• सं-प्रशंसिरे: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-√शंस् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद

Speaker

Īśvara (Śiva)

Characters & Entities

• Īśvara
• Vipras
• Rājā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True accounts of tīrtha and liṅga greatness inspire faith and communal affirmation of dharmic conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa kṣetra in the ongoing Somnātha/Someśvara-centered māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription here; it records the response of the brāhmaṇas to the king’s testimony.