Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महीपालो बृहद्रथ इति श्रुतः । तस्य भार्याऽभवत्साध्वी नाम्ना चेंदुमती प्रिया

īśvara uvāca | āsītpurā mahīpālo bṛhadratha iti śrutaḥ | tasya bhāryā'bhavatsādhvī nāmnā ceṃdumatī priyā

ईश्वर म्हणाले—पूर्वी बृहद्रथ नावाचा प्रसिद्ध महीपाल राजा होता. त्याची इंदुमती नामक प्रिय पत्नी साध्वी व पतिव्रता होती.

ईश्वरःĪśvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
आसीत्there was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
पुराformerly
पुरा:
Modifier (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
महीपालःking (protector of the earth)
महीपालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (महीम् पालयति/पालः)
बृहद्रथःBṛhadratha
बृहद्रथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहत् (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (बृहन् रथः यस्य/नाम)
इतिthus/so called
इति:
Connector
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
श्रुतःknown/heard of
श्रुतः:
Kriya-visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
भार्याwife
भार्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
अभवत्was/became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
साध्वीvirtuous
साध्वी:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘भार्या’ इत्यस्य विशेषणम्
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
इन्दुमतीIndumatī
इन्दुमती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्दुमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; नाम
प्रियाbeloved
प्रिया:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘भार्या’ इत्यस्य विशेषणम्

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A royal court at Prabhāsa: King Bṛhadratha introduced beside Queen Indumatī, with Śiva as narrator in the unseen/aural frame; courtly calm before the arrival of a sage.

Ī
Īśvara (Śiva)
B
Bṛhadratha
I
Indumatī

FAQs

Tīrtha-māhātmyas often ground ritual merit in exemplary lives—kings and chaste queens—showing dharma embodied in character.

The narrative is within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya; the site’s glory is supported through an origin story.

None in this verse; it begins the background story that will explain the rite’s merit.