Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36
Devanagari script
हतभूयेषु दैत्येषु विदार्य धरणीतलम् । पातालं विविशुस्तूर्णं रुधिरेण परिप्लुताः
Transliteration
hatabhūyeṣu daityeṣu vidārya dharaṇītalam | pātālaṃ viviśustūrṇaṃ rudhireṇa pariplutāḥ
Translation
बहुतेक दैत्य मारले गेल्यावर उरलेले रक्ताने माखलेले, धरणीचे पृष्ठ फाडून त्वरेने पाताळात शिरले।
Word by Word
हतभूयेषुwhen most were slain / among those mostly slain
हतभूयेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त) + भूयस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (हताः भूयांसः येषु तेषु); पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; विशेषणम् (दैत्येषु)
दैत्येषुamong the demons
दैत्येषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
विदार्यhaving torn open
विदार्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + दृ (धातु) → विदार्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया
धरणीतलम्the surface of the earth
धरणीतलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (धरण्याः तलम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
पातालम्the netherworld
पातालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
विविशुःthey entered
विविशुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + विश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय)
Formअव्यय; काल/वेगवाचक क्रियाविशेषण (adverb of speed)
रुधिरेणwith blood
रुधिरेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
परिप्लुताःcovered/soaked all over
परिप्लुताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + प्लु (धातु) → परिप्लुत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (ते)
Speaker
Narrator (Purāṇic narrator, contextually Sūta)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Prabhāsa-kṣetra
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣis
Visual Art Cues
Scene: Wounded daityas, drenched in blood, tear open the earth and plunge into a dark fissure leading to Pātāla; above, the battlefield quiets as devas stand victorious.
Characters & Entities
D
DaityaP
PātālaFAQs
Adharma ultimately retreats into darkness; dharma reclaims the visible world.
Prabhāsa-kṣetra, whose māhātmya includes cosmic-scale restoration of order.
None in this verse.