Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

वर्षकोटिशतं साग्रं पितॄणां तृप्तिमावहेत् । वृषभस्तत्र दातव्यो ब्राह्मणे वेदपारगे

Transliteration

varṣakoṭiśataṃ sāgraṃ pitṝṇāṃ tṛptimāvahet | vṛṣabhastatra dātavyo brāhmaṇe vedapārage

Translation

यामुळे पितरांना साग्र शंभर कोटी वर्षे तृप्ती लाभते. तेथे वेदपारंगत ब्राह्मणाला वृषभ दान करावा.

Word by Word

• वर्षकोटिशतम्: a hundred crores of years
• वर्षकोटिशतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष + कोटि + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्षाणां कोटि-शतम्)

• साग्रम्: with an excess; plus (something)
• साग्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (अधिकम्/सहितम्)

• पितॄणाम्: of the ancestors
• पितॄणाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

• तृप्तिम्: satisfaction
• तृप्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• आवहेत्: would bring; would confer
• आवहेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + वह् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• वृषभः: a bull
• वृषभः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• दातव्यः: should be given
• दातव्यः: Vidhi/Predicative (Injunctive predicate/विधेय)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + तव्य (कृत्)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligative); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विधेय-विशेषणम् (कर्तव्यता)

• ब्राह्मणे: to/for a Brahmin (in the case of)
• ब्राह्मणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन (अधिकरणे)

• वेदपारगे: versed in the Vedas
• वेदपारगे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद + पारग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (वेदस्य पारगः); विशेषणम् (ब्राह्मणस्य)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Characters & Entities

• Pitṛs (ancestors)
• Brāhmaṇa
• Vṛṣabha (bull)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Service to ancestors is magnified at tīrthas; charity given to worthy recipients is framed as sustaining pitṛ-satisfaction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Jaradgaveśvara/Aṃśumatī tīrtha zone within Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vṛṣabha-dāna (gift of a bull) to a Veda-master brāhmaṇa, connected with ancestral rites performed there.