Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

अत्रांतरे सोऽपि विमृश्य सर्वं कार्यं स्वबुद्ध्या किमिहोपपन्नम् । कृत्वाऽनलस्य ग्रहणं मयेदं कार्यं सुराणां विहितं भवेच्च

atrāṃtare so'pi vimṛśya sarvaṃ kāryaṃ svabuddhyā kimihopapannam | kṛtvā'nalasya grahaṇaṃ mayedaṃ kāryaṃ surāṇāṃ vihitaṃ bhavecca

दरम्यान त्यानेही सर्व काही स्वबुद्धीने विचारले—इथे कोणता उपाय योग्य आहे? ‘मी हा अनल स्वीकारला तर देवांनी ठरविलेले हे कार्य नक्कीच माझ्यामुळे सिद्ध होईल.’

अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/adverb of place)
अन्तरेin the interval
अन्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; ‘अत्र’ इत्यनेन सह—‘in the meantime/within this interval’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Kriya (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अवधारण/‘also’)
विमृश्यhaving reflected
विमृश्य:
Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि-√मृश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘विमृश्य’ इत्यस्य कर्म
कार्यम्the task
कार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; चिन्त्य/विचार्य विषयः
स्वबुद्ध्याby his own understanding
स्वबुद्ध्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (स्वस्य बुद्धिः)
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक सर्वनाम
इहhere/in this matter
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/adverb)
उपपन्नम्appropriate/feasible
उपपन्नम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootउप-√पद्/√पद् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘उचित/सम्भव’ अर्थे
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√कृ (धातु) + क्त्वा (कृदन्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
अनलस्यof fire
अनलस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
ग्रहणम्taking/acceptance
ग्रहणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootग्रहण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘कृत्वा’ इत्यस्य कर्म
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया विभक्ति, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; वाक्यवस्तु-निर्देश
कार्यम्task
कार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
सुराणाम्of the gods
सुराणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन
विहितम्ordained/accomplished
विहितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootवि-√धा (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘नियत/निर्दिष्ट’ अर्थे
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Potential/optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
and
:
Kriya (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक conjunction)

Samudra (Ocean) — internal deliberation reported by narrator

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra

Type: kshetra

Scene: A powerful figure pauses in contemplation, weighing what is fitting; the offered fire glows nearby, devas await the decision; the sea and sky suggest vast consequence.

S
Samudra (Ocean)
A
Anala/Vahni (Fire)
S
Surāḥ (Gods)

FAQs

Dharma involves discernment: one should reflect on what is appropriate and then act for the welfare of the larger order.

Prabhāsa-kṣetra, whose māhātmya frames cosmic decision-making as part of its sacred history.

None; the verse emphasizes thoughtful acceptance of responsibility rather than ritual action.