Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

Devanagari script

नाभाग उवाच । ब्रूहि मूल्यं महाभाग मुनेरस्य महात्मनः । परित्रायस्व मामस्मात्सज्ञातिकुलबांधवम्

Transliteration

nābhāga uvāca | brūhi mūlyaṃ mahābhāga munerasya mahātmanaḥ | paritrāyasva māmasmātsajñātikulabāṃdhavam

Translation

नाभाग म्हणाला—“हे महाभाग! त्या महात्मा मुनीसाठी योग्य मूल्य/अर्पण सांगावे. मला या संकटातून वाचवा—माझ्या स्वजन, कुल व बांधवांसह.”

Word by Word

• नाभागः: Nābhāga
• नाभागः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मूल्यम्: the price; compensation
• मूल्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; (महा+भाग)

• मुनेः: of the sage
• मुनेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मुनेः-विशेषण)

• महात्मनः: of the great-souled one
• महात्मनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; (महान् आत्मा यस्य)

• परित्रायस्व: protect; rescue
• परित्रायस्व: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्रा (धातु) + परि (उपसर्ग)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अस्मात्: from this
• अस्मात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• सज्ञातिकुलबान्धवम्: me, along with my kinsmen, family, and relatives
• सज्ञातिकुलबान्धवम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स (सह-अर्थ) + ज्ञाति (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + बान्धव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः—'ज्ञाति-कुल-बान्धवैः सह' इत्यर्थे, माम् विशेषयति

Speaker

Nabhāga

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nabhāga, hands folded, implores Lomaśa for the correct offering; ministers and priest stand behind, emphasizing communal stakes—family and kingdom.

Characters & Entities

• Nabhāga
• Lomaśa
• Muni (unnamed sage)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is not merely personal; righteous action is sought for the welfare of one’s entire family and lineage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where correct offerings and reverence to sages are taught as sources of merit and safety.

What ritualistic prescription is mentioned?

Seeking the appropriate ‘mūlya’ indicates a dāna-based remedy—an offering suitable to satisfy a sage.