Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 336›Shloka 48
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

दिव्यांतरिक्षभूमिस्थपितरो बांधवादयः । मृताश्चासंस्कृता ये च तेषां पिंडोस्तु मुक्तये

Transliteration

divyāṃtarikṣabhūmisthapitaro bāṃdhavādayaḥ | mṛtāścāsaṃskṛtā ye ca teṣāṃ piṃḍostu muktaye

Translation

दिव्य लोकांत, अंतरिक्षात किंवा पृथ्वीवर स्थित पितर व बंधुजन, तसेच जे संस्काराविना मृत झाले—त्या सर्वांच्या मुक्तीसाठी हा पिंड असो।

Word by Word
दिव्यdivine
दिव्य:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (समासपदस्य विशेषण)
अन्तरिक्षsky/atmosphere
अन्तरिक्ष:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
भूमिearth
भूमि:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
स्थsituated/dwelling
स्थ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त/निष्ठा-प्रत्ययसम्भव विशेषणार्थक; समासान्त (dwelling/located)
पितरःancestors dwelling in divine sky/earth realms
पितरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः: (दिव्य + अन्तरिक्ष + भूमि + स्थ) + पितरः = दिव्यान्तरिक्षभूमिस्थपितरः
बान्धवkinsmen/relatives
बान्धव:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबान्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
आदयःand others (etc.)
आदयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formआदि-शब्दः ‘etc.’ अर्थे; अत्र प्रथमा-बहुवचनान्त-रूपेण समूहार्थे (bāṃdhavādayaḥ = relatives and others)
मृताःdead
मृताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृ (धातु) → मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ये)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
असंस्कृताःunperformed (without funerary rites)
असंस्कृताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ (नञ्) + संस्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनञ्-पूर्वक विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘संस्काररहिताः’ (without rites)
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
पिण्डःthe piṇḍa offering
पिण्डः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ/विषय (subject: the offering)
तुindeed/but
तु:
Nipāta (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधबोधक-अव्यय (emphatic/contrastive particle)
मुक्तयेfor liberation
मुक्तये:
Sampradāna (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; प्रयोजन (for the sake of)
Speaker

Ritual officiant/pilgrim reciting the piṇḍa-dāna saṅkalpa within the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya narration (speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Three-tier cosmic tableau: celestial ancestors above, mid-air gandharva-like space, and earthly spirits below; the piṇḍa offering at Prabhāsa sends a vertical stream of light connecting all tiers, especially reaching those depicted as ‘unrited’ dead—wandering, unadorned, and then becoming peaceful.

FAQs

Sacred offerings at a tīrtha are believed to reach the departed across realms and compensate for missing funerary rites.

Prabhāsa-kṣetra, as a place where pitṛ rites gain expansive reach and potency.

Piṇḍa-dāna aimed especially at those who died asaṃskṛta (without proper rites), seeking their mukti.

←Previous Verse
Next Verse→