Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 60

Devanagari script

एतत्तीर्थं महातीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रमापनोदनं विष्णोर्ब्रह्महत्यादिशोधनम्

Transliteration

etattīrthaṃ mahātīrthaṃ sarvapāpapraṇāśanam | śramāpanodanaṃ viṣṇorbrahmahatyādiśodhanam

Translation

हे तीर्थ महातीर्थ असून सर्व पापांचा नाश करणारे आहे; ते श्रमही दूर करते. विष्णूने पावन केलेले हे तीर्थ ब्रह्महत्या इत्यादी महादोषांचेही शोधन करणारे मानले जाते.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्; विशेषणम् (तीर्थम्)

• तीर्थम्: holy place
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्

• महातीर्थम्: a great holy place
• महातीर्थम्: Viśeṣaṇa/Predicate nominal
• Type: Noun
• Root: महा (उपसर्ग/पूर्वपद) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्; कर्मधारयः (महद् तीर्थम्)

• सर्वपापप्रणाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपापप्रणाशनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + प्रणाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां पापानां प्रणाशनम् = destroyer of all sins)

• श्रमापनोदनम्: remover of fatigue
• श्रमापनोदनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: श्रम (प्रातिपदिक) + अपनोदन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रमस्य अपनोदनम् = remover of fatigue)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचनम्

• ब्रह्महत्यादिशोधनम्: purifier of brahmahatyā and other (sins)
• ब्रह्महत्यादिशोधनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्महत्या (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/पूर्वपद) + शोधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्महत्यादीनां शोधनम् = purifier of brahmahatyā etc.)

Speaker

Narrator (within the Prabhāsakṣetramāhātmya frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa tīrtha (within Prabhāsakṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim reaches a luminous ford in Prabhāsa, lays down travel burdens, and steps into sanctifying waters; the atmosphere suggests both physical relief and inner absolution, with Viṣṇu’s unseen blessing pervading the shore.

Characters & Entities

• Tīrtha
• Viṣṇu
• Brahmahatyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is not merely geographic; it is a dharmic power-center where sincere approach and sacred contact bring purification, even from heavy karmic burdens.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A “mahātīrtha” within Prabhāsa-kṣetra, presented as especially connected with Viṣṇu and renowned for universal sin-destruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, tīrtha-sevā such as snāna and reverent approach, since the verse praises the tīrtha as a purifier and fatigue-remover.