Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 79

विना तेन कथं पुत्र त्वया प्राणा विधारिताः । तां तथा जननीं प्राह स च बाष्पाविलेक्षणाम्

vinā tena kathaṃ putra tvayā prāṇā vidhāritāḥ | tāṃ tathā jananīṃ prāha sa ca bāṣpāvilekṣaṇām

“त्यावाचून, हे पुत्रा, तू प्राण कसे धारण केलेस?” असे म्हणत त्याने अश्रूंनी भरलेल्या नेत्रांची जननीस तसेच विचारले.

विनाwithout
विना:
Sambandha (Exclusion/वियोग)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; वियोग/अभावार्थ (without)
तेनby that / without that
तेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
कथम्how?
कथम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
पुत्रO son
पुत्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Kartr (Agent in passive sense/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
प्राणाःlife-breaths, life
प्राणाः:
Karma (Patient in passive construction/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
विधारिताःwere sustained/maintained
विधारिताः:
Kriya (Passive predicate/कर्मणि-विधेय)
TypeVerb
Rootवि + धृ (धातु) → विधारित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तथाthus
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/अनुकरणार्थ (thus, in that manner)
जननीम्mother
जननीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्राहsaid, spoke
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह्/ब्रू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
बाष्प-अविलेक्षणाम्with tear-clouded eyes
बाष्प-अविलेक्षणाम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबाष्प (प्रातिपदिक) + अविलेक्षण (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (bāṣpa-avilekṣaṇā = ‘whose eyes are clouded with tears’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; जननीम् इति विशेषण

Pippalāda (addressing his mother)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A poignant close scene: a son questions his mother about how he survived without milk; the mother’s eyes brim with tears, surrounded by quiet sages and the sacred coastal atmosphere of Prabhāsa.

P
Pippalāda
J
Jananī (Mother)

FAQs

Inquiry into one’s survival becomes an inquiry into gratitude and dharma toward the mother and sustaining forces.

Prabhāsa-kṣetra is the setting; this verse advances the Pippalāda legend associated with the region.

No ritual is prescribed here; it is narrative dialogue.