Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 39

Devanagari script

यस्माच्च स्वयमेवैतद्वपुस्त्यजति वै ध्रुवम् । तस्मादस्य परित्यागो वरः कार्योऽचिरात्स्वयम्

Transliteration

yasmācca svayamevaitadvapustyajati vai dhruvam | tasmādasya parityāgo varaḥ kāryo'cirātsvayam

Translation

कारण हे शरीर निश्चयच आपोआपच सोडून जाते; म्हणून याचा परित्याग स्वतःच लवकर व संकल्पपूर्वक करणे श्रेष्ठ आहे।

Word by Word

• यस्मात्: because
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी (5th) एकवचन-रूपेण हेतु/कारणवाचक (because/from which)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• स्वयम्: of itself / by itself
• स्वयम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मनः कर्तृत्ववाचक

• एव: indeed
• एव: Sambandha/Emphasis (Avadhāraṇa/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वपुः: body
• वपुः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (वपुः = द्वितीया/प्रथमा समानरूप)

• त्यजति: abandons
• त्यजति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• वै: indeed, surely
• वै: Sambandha/Emphasis (Nipāta/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (certainly)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Apādāna (Therefore; causal ablative/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी (5th) एकवचन-रूपेण निष्कर्ष/हेतुवाचक (therefore/from that)

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन

• परित्यागः: renunciation
• परित्यागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परि + त्याग (प्रातिपदिक; √त्यज्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वरः: better, excellent
• वरः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण ‘श्रेष्ठ’

• कार्यः: to be done, should be done
• कार्यः: Viśeṣaṇa (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कार्य (कृदन्त)
• Form: भाव्य/कर्तव्यतार्थक कृदन्त (ण्यत्/तव्यत्-समर्थ ‘to be done’); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अचिरात्: soon, before long
• अचिरात्: Kāla (Temporal adverb/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अचिरात् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; पञ्चमी-रूपेण कालवाचक (soon; in a short time)

• स्वयम्: by oneself
• स्वयम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मनः कर्तृत्ववाचक

Speaker

Dadhīci

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience within Prabhāsa-māhātmya frame

Visual Art Cues

Scene: A resolute sage stands before a deity/king of gods, one hand in renunciation gesture, the other touching the heart; behind him a fading silhouette of the body suggests impermanence, while light indicates chosen transcendence.

Characters & Entities

• Dadhīci

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Since death is inevitable, dharma recommends a conscious, purposeful renunciation rather than helpless loss.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, contextualizing renunciation as part of the sacred place’s moral instruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

No; it advocates inner resolve and readiness, not an external rite.