Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

आश्रमं मुनिमुख्यस्य दधीचेर्लोक विश्रुतम् । सर्वर्त्तुकुसुमोपेतं पादपैरुपशोभितम् । केतकीकुटजोद्भूत बकुलामोदमोदितम्

Transliteration

āśramaṃ munimukhyasya dadhīcerloka viśrutam | sarvarttukusumopetaṃ pādapairupaśobhitam | ketakīkuṭajodbhūta bakulāmodamoditam

Translation

त्यांनी लोकप्रसिद्ध मुनिश्रेष्ठ दधीचींचा आश्रम पाहिला—सर्व ऋतूंच्या फुलांनी युक्त, वृक्षांनी शोभलेला, आणि केतकी, कुटज व बकुलफुलांच्या सुगंधाने रम्य झालेला।

Word by Word

• आश्रमम्: hermitage
• आश्रमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• मुनिमुख्यस्य: of the foremost sage
• मुनिमुख्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुनि-मुख्य (प्रातिपदिक); मुनि (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• दधीचेः: of Dadhīci
• दधीचेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दधीचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• लोक: in the world
• लोक: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचन-तुल्ये अव्ययीभाववत् प्रयोगः; (विश्रुतम् इति सह)

• विश्रुतम्: well-known, renowned
• विश्रुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि-श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (आश्रमम् विशेषण)

• सर्वर्त्तुकुसुमोपेतम्: endowed with flowers of all seasons
• सर्वर्त्तुकुसुमोपेतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-ऋतु-कुसुम-उपेत (प्रातिपदिक); सर्व (प्रातिपदिक) + ऋतु (प्रातिपदिक) + कुसुम (प्रातिपदिक) + उपेत (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (आश्रमम् विशेषण)

• पादपैः: by trees
• पादपैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पादप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• उपशोभितम्: adorned
• उपशोभितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उप-शुभ्/शोभ् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (आश्रमम् विशेषण)

• केतकीकुटजोद्भूत: arising from ketakī and kuṭaja (flowers)
• केतकीकुटजोद्भूत: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: केतकी-कुटज-उद्भूत (प्रातिपदिक); केतकी (प्रातिपदिक) + कुटज (प्रातिपदिक) + उद्भूत (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (अमोद इत्यस्य विशेषण-पूर्वपदभावेन)

• बकुलामोदमोदितम्: delighted by the fragrance of bakula
• बकुलामोदमोदितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: बकुल-अमोद-मोदित (प्रातिपदिक); बकुल (प्रातिपदिक) + आमोद (प्रातिपदिक) + मोदित (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (आश्रमम् विशेषण)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dadhīci-āśrama-tīrtha (as in Prabhāsa narrative)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A lush hermitage of Dadhīci: trees laden with flowers in all seasons; the air thick with the scent of ketakī, kuṭaja, and bakula; a serene, ordered forest sanctuary.

Characters & Entities

• Dadhīci
• Āśrama
• Ketakī
• Kuṭaja
• Bakula

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are also holy habitats—ṛṣi-āśramas embody tapas, purity, and a dhārmic ecology that supports spiritual life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The renowned āśrama of Ṛṣi Dadhīci, presented within the Prabhāsa Kṣetra narrative landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive māhātmya passage establishing the sanctity and beauty of the hermitage.