Adhyaya 307
अध्याय ३०७ मध्ये ईश्वर सांगतात की पूर्वी उल्लेखलेल्या सांबादित्याच्या थोडेसे पूर्वेस ‘अपर-नारायण’ नावाचे दिव्य क्षेत्र आहे. तेथे सूर्य हा विष्णुस्वरूप आहे असे प्रतिपादन केले आहे; भक्तांना वर देण्यासाठी भगवान ‘अपर’ म्हणजेच अन्य/अधिक रूप धारण करतात, म्हणून ‘अपर’ हे नाम कसे पडले ते सांगितले आहे. यानंतर विधीचा उपदेश येतो—त्या स्थानी पुण्डरीकाक्षाचे विधिपूर्वक पूजन करावे, विशेषतः फाल्गुन शुक्ल एकादशीला. फलश्रुती स्पष्ट आहे: पापांचा क्षय होतो आणि सर्व इच्छित फलसिद्धी मिळते; अशा रीतीने स्थान, देवता, तिथी, कर्म व फल यांचा संक्षिप्त मार्ग दिला आहे।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । सांबादित्याच्च पूर्वेण किञ्चिदाग्नेयसंस्थितः । अपरनारायणोनाम यस्मान्नास्ति परो भुवि
ईश्वर म्हणाले—सांबादित्याच्या पूर्वेस, किंचित आग्नेय दिशेकडे स्थित ‘अपरनारायण’ नावाचे पवित्र स्थान आहे; पृथ्वीवर त्याहून श्रेष्ठ काही नाही।
Verse 2
स तु सांबस्य देवेशि सूर्यो विष्णुस्वरूपवान् । अपरां मूर्तिमास्थाय विष्णुरूपो वरं ददौ
हे देवेशि! सांबाच्या कल्याणासाठी विष्णुस्वरूप सूर्याने दुसरी मूर्ती धारण केली; विष्णुरूप होऊन त्याने वर दिला।
Verse 3
तेनापरेति नाम्ना वै ख्यातो विष्णुः पुराऽभवत् । फाल्गुनामलपक्षे तु एकादश्यां विधानतः
म्हणून प्राचीन काळी विष्णू ‘अपर’ या नावाने प्रसिद्ध झाले; फाल्गुन शुक्लपक्षातील एकादशीस विधिपूर्वक अनुष्ठान करावे।
Verse 4
पूजयेत्पुण्डरीकाक्षं तत्र सूर्यस्वरूपिणम् । मुक्तो भवति पापेभ्यः सर्वकामैः समृध्यते
तेथे सूर्यस्वरूप पुंडरीकाक्षाचे पूजन करावे; तो पापांपासून मुक्त होतो आणि सर्व कामनांनी समृद्ध होतो।
Verse 307
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्स्येऽपरनारायणमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तोत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडात, प्रथम प्रभासक्षेत्र-माहात्म्यात ‘अपरनारायण-माहात्म्यवर्णन’ नामक तीनशे सातवा अध्याय समाप्त झाला।