Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 138

Devanagari script

ममांशसंभवा ये च अस्मिन्क्षेत्रे समुद्भवाः । तेषां तु विदितं लिंगं पूर्वकल्पे तु भैरवम्

Transliteration

mamāṃśasaṃbhavā ye ca asminkṣetre samudbhavāḥ | teṣāṃ tu viditaṃ liṃgaṃ pūrvakalpe tu bhairavam

Translation

जे या क्षेत्रात माझ्या अंशापासून उत्पन्न होऊन प्रकट होतात, त्यांना हे लिंग विदित आहे; कारण पूर्वकल्पात हे (लिंग) ‘भैरव’ रूपाने प्रकट झाले होते.

Word by Word

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• अंश-संभवाः: born from (my) portion; emanations
• अंश-संभवाः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अंश (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अंशात्/अंशस्य संभवः)

• ये: who; those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; निर्देशक-विशेषण

• क्षेत्रे: in the field; in the sacred place
• क्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• समुद्भवाः: arisen; originated
• समुद्भवाः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + उद् + भू (धातु) → उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• तु: but; indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अवधारण-अव्यय (particle: but/indeed)

• विदितम्: known
• विदितम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विद् (धातु) → विदित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• लिङ्गम्: liṅga; emblem
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पूर्व-कल्पे: in the former aeon
• पूर्व-कल्पे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (पूर्वः कल्पः)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• भैरवम्: Bhairava-like; of Bhairava
• भैरवम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भैरव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (लिङ्गस्य)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī (continued address context)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims native to Prabhāsa are shown with an innate reverence; behind the Somēśa Liṅga, a shadowy, protective Bhairava form appears as a prior-kalpa revelation.

Characters & Entities

• Bhairava
• Liṅga
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual affinity and past merit shape recognition of a tīrtha’s inner truth; those aligned with Śiva grasp the Liṅga’s mystery.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra and its Liṅga (Somēśa/Somnātha), linked to the Bhairava manifestation in a prior kalpa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual act is prescribed; the verse highlights lineage/affinity (aṃśa) and prior-kalpa revelation.