Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

एतेन समयेनावां शमं नय सुमध्यमे । सा तयोर्वचनाद्देवि उपसंगम्य भार्गवम् । उवाच वाक्यं यत्ताभ्यामुक्तं भृगुसुतं प्रति

etena samayenāvāṃ śamaṃ naya sumadhyame | sā tayorvacanāddevi upasaṃgamya bhārgavam | uvāca vākyaṃ yattābhyāmuktaṃ bhṛgusutaṃ prati

“या वेळी, हे सुमध्यमा, मन शांत ठेव.” त्यांच्या वचनाने देवी भार्गव (च्यवन) यांच्याजवळ जाऊन, त्या दोघांनी जे सांगितले होते तेच भृगुपुत्रास पुन्हा सांगू लागली।

एतेनby this
एतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-एकवचनम्; करण/हेतु-निर्देशः (‘by/with this’)
समयेनagreement/condition
समयेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-एकवचनम्
आवाम्we two
आवाम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-द्विवचनम्; प्रथमा/द्वितीया-रूपम् (context: कर्तृरूपे)
शमम्peace/calm
शमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्
नयlead/bring
नय:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचनम्, परस्मैपदम्
सुमध्यमेO fair-waisted one
सुमध्यमे:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु + मध्यम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-एकवचनम्; कर्मधारयः (‘सु-मध्या’ = ‘सुन्दर-मध्यमा’)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्
तयोःof those two
तयोः:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/सप्तमी-द्विवचनम्; अत्र षष्ठी (‘of those two’)
वचनात्from (their) words/at their request
वचनात्:
Apadana/Hetu (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-एकवचनम् (हेतु/अपादान)
देविO goddess/lady
देवि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-एकवचनम्
उपसंगम्यhaving approached
उपसंगम्य:
Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउप-सम्-√गम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
भार्गवम्Bhārgava (Cyavana)
भार्गवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद; perfect), प्रथमपुरुष, एकवचनम्
वाक्यम्statement/words
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्
यत्which/that
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
ताभ्याम्by those two
ताभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-द्विवचनम्
उक्तम्said/spoken
उक्तम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउक्त (कृदन्त; √वच् धातु)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; भूतकृदन्त (क्त)
भृगुसुतम्the son of Bhṛgu
भृगुसुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभृगु + सुत (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘भृगोः सुतः’)
प्रतिtowards/to
प्रति:
Sambandha (Preposition-like/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; ‘towards/with regard to’

Narrator (describing Sukanyā’s action and report to Cyavana)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (implied); specific saras/kunda unnamed in this verse

Type: kshetra

Listener: Devi (addressed as 'sumadhyame', 'devi')

Scene: Sukanyā, modestly adorned, approaches the sage Bhārgava (Cyavana) seated near a sacred waterbody in Prabhāsa; she repeats the message with composed demeanor while attendants or the Aśvins remain nearby.

S
Sukanyā
C
Cyavana (Bhārgava, Bhṛgusuta)
A
Aśvinīkumāras
B
Bhṛgu

FAQs

Dharma is upheld through transparency and composure—Sukanyā neither hides nor agitates, but consults her husband.

Prabhāsa Kṣetra, as the broader māhātmya frame for this renowned episode.

None directly; it prepares the narrative for the water-immersion act that follows.