Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 266

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुंभीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्षष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye kuṃbhīśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaṭṣaṣṭyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मध्ये ‘कुंभीश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नावाचा २६६वा अध्याय समाप्त झाला.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उक्तिसमाप्तिसूचक)

• श्री-स्कांदे: in the Śrī Skanda (Purāṇa)
• श्री-स्कांदे: Adhikarana (Textual locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• महा-पुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महा-पुराणे: Adhikarana (Textual locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• एकाशीति-साहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verse)
• एकाशीति-साहस्र्याम्: Adhikarana (Textual locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (संहितायाम्)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Textual locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Adhikarana (Locator/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• प्रभास-खण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभास-खण्डे: Adhikarana (Section locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Adhikarana (Locator/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्ये: in the ‘Prabhāsa-kṣetra Māhātmya’
• प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्ये: Adhikarana (Section locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• कुम्भीश्वर-माहात्म्य-वर्णनम्: the description of the greatness of Kumbhīśvara
• कुम्भीश्वर-माहात्म्य-वर्णनम्: Karta (Title/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुम्भीश्वर (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अध्यायनाम

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Appositive marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय (नामनिर्देशक)

• षट्-षष्टि-उत्तर-द्विशततमः: the two-hundred-sixty-sixth
• षट्-षष्टि-उत्तर-द्विशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षट्षष्टि (संख्या) + उत्तर (प्रातिपदिक) + द्विशततम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमसंख्यावाचक (266th)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Heading/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narratorial colophon (textual closure formula)

Visual Art Cues

Scene: A manuscript/recitation setting: the sūta or paurāṇika concludes the chapter, announcing the title and chapter number; palm-leaf or paper folios, temple lamp, attentive listeners.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsakṣetra
• Kumbhīśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It is an archival marker: it closes a unit of tīrtha-glorification and secures the tradition’s internal navigation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kumbhīśvara in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a colophon.