Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 132

Devanagari script

द्विजा ऊचुः । इत्याह भगवान्देव्या पृष्टः स च त्रिलोचनः । तत्रैव नारदः सर्वं संवादं शिवयेरितम्

Transliteration

dvijā ūcuḥ | ityāha bhagavāndevyā pṛṣṭaḥ sa ca trilocanaḥ | tatraiva nāradaḥ sarvaṃ saṃvādaṃ śivayeritam

Translation

द्विज म्हणाले—देवीने विचारल्यावर त्रिलोचन भगवान असे बोलले. तेथेच नारदाने शिवा (पार्वती) यांनी उच्चारलेला सर्व संवाद ऐकला.

Word by Word

• द्विजाः: the twice-born (brahmins)
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्ण), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक

• आह: said
• आह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अह्/√ब्रू (धातु; ‘to say’)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• देव्या: by the Goddess
• देव्या: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• पृष्टः: asked (being asked)
• पृष्टः: Karta (Predicate in passive/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √पृच्छ् (धातु) + पृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been asked’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• त्रिलोचनः: the three-eyed one (Śiva)
• त्रिलोचनः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि-लोचन (प्रातिपदिक; त्रि + लोचन)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (त्रीणि लोचनानि यस्य सः)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वम्: all, entire
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—संवादम् विशेषयति

• संवादम्: conversation, dialogue
• संवादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संवाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शिवया: by Śivā (Pārvatī)
• शिवया: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: शिवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• ईरितम्: uttered, narrated
• ईरितम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √ईर् (धातु) + ईरित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘uttered/told’—संवादम् विशेषणम्

Speaker

Dvijāḥ (the narrating Brāhmaṇas/sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra / Someśvara (Somnātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Implied: the next recipient in the narrative chain (and the audience/reader)

Visual Art Cues

Scene: In Prabhāsa’s sacred grove/temple precinct, Śiva (Trilocana) speaks to Devī; nearby Nārada listens attentively, holding vīṇā, as the dialogue becomes a scripture-stream for future pilgrims.

Characters & Entities

• Śiva (Trilocana)
• Devī (Śivā/Pārvatī)
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teaching is safeguarded through witnessed dialogue and faithful transmission by revered hearers like Nārada.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains Prabhāsakṣetra within the Prabhāsa Māhātmya narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse establishes narrative provenance—who spoke, who asked, and who heard.