Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 82

Devanagari script

हन्यमाने तु शैनेये कुद्धो रुक्मिणिनंदनः । तदंतरमथाधावन्मोक्षयिष्यञ्छिनेः सुतम्

Transliteration

hanyamāne tu śaineye kuddho rukmiṇinaṃdanaḥ | tadaṃtaramathādhāvanmokṣayiṣyañchineḥ sutam

Translation

शैनेयावर घाव होताना पाहून रुक्मिणीनंदन क्रुद्ध झाला; शिनिपुत्राला सोडवण्यासाठी तो मध्येच धावून गेला।

Word by Word

• हन्यमाने: while (he) was being struck/killed
• हन्यमाने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले (लट्-अर्थे) कर्मणि प्रयोगः, शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; सप्तमी एकवचन (Locative Singular)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थे

• शैनेये: in/with regard to Śaineya (Sātyaki)
• शैनेये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शैनेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• कुद्धः: angered
• कुद्धः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुध्/कुप् → कुद्ध (धातु-जन्य कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम्

• रुक्मिणिनन्दनः: the son of Rukmiṇī (Pradyumna)
• रुक्मिणिनन्दनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुक्मिणी + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘अन्तरम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• अन्तरम्: interval/opportunity
• अन्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: निपात (sequencing particle)

• अधावन्: ran
• अधावन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धाव् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मोक्षयिष्यन्: intending to release/rescue
• मोक्षयिष्यन्: Karta (Agent participle/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: भविष्यत्कालिक कृदन्त (शतृ-प्रत्यय, लृट्-अर्थे), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अधावन्’ इत्यस्य सहवर्ती क्रिया

• शिनेः: of Śini
• शिनेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• सुतम्: son
• सुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/ Ugraśravas), narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rukmiṇī’s son (Pradyumna in common tradition) charges into the melee, eyes blazing, arm extended as if to pull Sātyaki free; bodies press in, weapons flash, dust and sea-wind mingle.

Characters & Entities

• Śaineya
• Śini
• Rukmiṇī
• Pradyumna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Heroic intent and kinship-duty appear, yet Kāla’s momentum overrides personal efforts—highlighting the limits of human agency.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, the setting where the Purāṇa anchors this climactic Yādava episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed in this verse.