Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 230

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गणपतिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye gaṇapatimāhātmyavarṇanaṃnāma triṃśaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीती-साहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्र-माहात्म्य’ मध्ये ‘गणपति-माहात्म्य-वर्णन’ नामक २३०वा अध्याय समाप्त झाला।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इतिसंज्ञक-समाप्त्यर्थक (thus/end-quote marker)

• श्रीस्कांदे: in the Śrī Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ग्रन्थनाम्नि (in the venerable Skanda-)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• एकाशीति: eighty-one
• एकाशीति: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; (अत्र) विशेषणरूपेण ‘81’

• साहस्र्याम्: in the Sāhasrī (thousand-unit)
• साहस्र्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘साहस्री’ = सहस्र-संख्या-सम्बद्धा (in the thousand-section)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (seventh)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (first)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• गणपतिमाहात्म्यवर्णनम्: the description of Gaṇapati’s greatness
• गणपतिमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गणपति (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अध्यायशीर्षक-रूपेण

• नाम: named
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामार्थक (called/named)

• त्रिंशदुत्तरद्विशततमः: the two-hundred-and-thirtieth
• त्रिंशदुत्तरद्विशततमः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रिंशत् (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक) + द्विशत (प्रातिपदिक) + तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (230th)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (section colophon)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-style closing scene: scribal colophon lines, temple silhouette of Somnātha/Prabhāsa in the background, signaling the completion of the Gaṇapati-mahātmya chapter.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa
• Gaṇapati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It formally closes a Māhātmya chapter, reinforcing the Purāṇic tradition of preserving sacred teachings with clear textual lineage and location-based sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (the sacred region of Prabhāsa) within the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in the colophon; it is a textual closure identifying the chapter and its placement.