Adhyaya 230
ईश्वर देवीला प्राभासक्षेत्री स्वतःच्या नियुक्तीने स्थापन झालेल्या, देवांना अत्यंत प्रिय अशा गणपतीचे माहात्म्य सांगतात. हा गणपती गंगेच्या दक्षिण तीरावर विराजमान असून क्षेत्राचे रक्षण करण्यासाठी सदैव कार्यरत आहे, असे वर्णन येते. माघ महिन्यात कृष्णपक्षातील चतुर्दशीला त्याची विशेष पूजा करावी, असा विधी सांगितला आहे. दिव्य मोदक नैवेद्य म्हणून, तसेच पुष्प, धूप इत्यादी उपचार योग्य क्रमाने अर्पण करून भक्तीने आराधना करावी. या पूजेचे फल संरक्षणात्मक आहे—उपासकास विघ्न येत नाहीत; विशेषतः क्षेत्रात राहणाऱ्या/क्षेत्रात स्थित असणाऱ्यास ही हमी दिली आहे. शेवटी हा प्राभासखण्डाच्या प्रथम विभाग ‘प्राभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मधील २३०वा अध्याय ‘गणपतिमाहात्म्यवर्णन’ म्हणून नमूद केला आहे।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं गणपतिप्रियम् । तत्रैव संस्थितं सम्यङ्मया तत्र नियोजितः
ईश्वर म्हणाले—मग, हे महादेवि! गणपतिप्रिय त्या देवाकडे जावे; तो तेथेच योग्य रीतीने स्थित आहे, मीच त्याला तेथे नियुक्त केले आहे।
Verse 2
गङ्गाया दक्षिणे देवि क्षेत्ररक्षणतत्परः । माघे कृष्णचतुर्दश्यां यस्तं पूजयते नरः
हे देवि! गंगेच्या दक्षिणेस तो क्षेत्ररक्षणात तत्पर आहे; माघ महिन्यातील कृष्ण चतुर्दशीला जो मनुष्य त्याची पूजा करतो…
Verse 3
दिव्यमोदकनैवेद्यैः पुष्पधूपादिभिः क्रमात् । न तस्य जायते विघ्नं यावत्क्षेत्रे वसत्यसौ
दिव्य मोदक-नैवेद्य, पुष्प, धूप इत्यादी क्रमाने विधिपूर्वक अर्पण केल्यास, तो या पवित्र क्षेत्रात वसेपर्यंत त्याला कोणताही विघ्न उत्पन्न होत नाही।
Verse 230
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गणपतिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीती-साहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्र-माहात्म्य’ मध्ये ‘गणपति-माहात्म्य-वर्णन’ नामक २३०वा अध्याय समाप्त झाला।