Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

लक्षं तु करभाणां च मणिमाणिक्यसंयुतम् । सैन्यानां कोटिरेका तु चतुरंगबलान्विता

Transliteration

lakṣaṃ tu karabhāṇāṃ ca maṇimāṇikyasaṃyutam | sainyānāṃ koṭirekā tu caturaṃgabalānvitā

Translation

मणी-माणिक्यांनी अलंकृत एक लक्ष उंट; आणि हत्ती-रथ-घोडे-पायदळ अशा चतुरंगिणीने युक्त, एक कोटीहून अधिक असे महाबलवान सैन्य।

Word by Word

• लक्षम्: a hundred thousand
• लक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; विरोध/अन्वयार्थक-निपात (but/indeed)

• करभाणाम्: of camels
• करभाणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: करभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपात

• मणि-माणिक्य-संयुतम्: joined with gems and rubies
• मणि-माणिक्य-संयुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मणि-माणिक्य-संयुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; मणि + माणिक्य + संयुत)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (लक्षम्)

• सैन्यानाम्: of armies
• सैन्यानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी विभक्तिः, बहुवचनम्

• कोटि-एका: one crore
• कोटि-एका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोटि-एक (प्रातिपदिक; कोटि + एक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; ‘one koṭi’ (ten million)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपात

• चतुरङ्ग-बल-अन्विता: endowed with fourfold forces
• चतुरङ्ग-बल-अन्विता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुरङ्ग-बल-अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; चतुरङ्ग + बल + अन्वित)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (कोटि-एका)

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya narration context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A kingly command scene: caravans of camels draped in gem-studded trappings, banners fluttering, and a vast caturaṅga army assembling to proceed toward Prabhāsa-kṣetra.

Characters & Entities

• Caturaṅga-bala
• Dāna
• Gems

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma in sacred places includes protection and orderly support of rites, alongside magnificent generosity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the narrative depicts large-scale arrangements for sacred observances.

What ritualistic prescription is mentioned?

Provision of gem-adorned resources and a fourfold army to support the ceremonial undertaking.