Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । धनुषामष्टभिस्तस्मादीशाने कश्यपेश्वरात् । कौशकेश्वरनामानं महापातकनाशनम्

Transliteration

īśvara uvāca | dhanuṣāmaṣṭabhistasmādīśāne kaśyapeśvarāt | kauśakeśvaranāmānaṃ mahāpātakanāśanam

Translation

ईश्वर म्हणाले—कश्यपेश्वरापासून ईशान्य दिशेस आठ धनुष्य अंतरावर ‘कौशिकेश्वर’ नामाचे लिंग आहे; ते महापातकांचा नाश करणारे आहे।

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• धनुषाम्: of bows (as a measure)
• धनुषाम्: Apādāna/Measure (Distance/परिमाण-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• अष्टभिः: by eight
• अष्टभिः: Karaṇa/Measure (Instrument/परिमाण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; संख्या-विशेषणम् (धनुषाम्—परिमाणे)

• तस्मात्: from that (place)
• तस्मात्: Apādāna (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• ईशाने: in the north-east
• ईशाने: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ईशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; दिक्-विशेषः (north-east)

• कश्यपेश्वरात्: from Kaśyapeśvara
• कश्यपेश्वरात्: Apādāna (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कश्यप + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कश्यपस्य ईश्वरः)

• कौशकेश्वरनामानम्: (a liṅga) named Kauśakeśvara
• कौशकेश्वरनामानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कौशक + ईश्वर + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (लिङ्गम्—अध्याहृतम्); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कौशकस्य ईश्वरः) + ‘नामन्’ (named)

• महापातकनाशनम्: destroyer of great sins
• महापातकनाशनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा + पातक + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (कौशकेश्वरनामानम्/लिङ्गम्); समासः—तत्पुरुषः (महापातकानां नाशनम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kauśikeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva instructs Devī about the Prabhāsa pilgrimage map: from Kaśyapeśvara, eight dhanu to the northeast lies the Kauśikeśvara liṅga, radiant and purifying, set amid coastal sacred groves and pilgrims moving in procession.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Kaśyapeśvara
• Kauśikeśvara
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The kṣetra is mapped as a living sacred landscape where approaching specific Śiva-liṅgas grants purification from grave sins.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kauśikeśvara in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

A pilgrimage instruction (go/locate the shrine) is implied; no detailed rite is stated in this verse.