Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16
Devanagari script
तस्य पित्रा स दृष्टस्तु सामुद्रज्ञो विदुत्तमः । हास्यस्य कारणं पृष्टो विस्मयान्वितचेतसा
Transliteration
tasya pitrā sa dṛṣṭastu sāmudrajño viduttamaḥ | hāsyasya kāraṇaṃ pṛṣṭo vismayānvitacetasā
Translation
तेव्हा बालकाच्या पित्याने त्या उत्तम विद्वान, सामुद्रिक-शास्त्रज्ञाला पाहिले. विस्मययुक्त मनाने त्याने त्याच्या हास्याचे कारण विचारले।
Word by Word
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
पित्राby the father
पित्रा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सhe
स:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
दृष्टःseen
दृष्टः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थे—‘seen’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थक
सामुद्रज्ञःthe sea-knower (physiognomist)
सामुद्रज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसामुद्र + ज्ञ (प्रातिपदिक); सामुद्र (समुद्र-सम्बन्धी) + ज्ञ (जानकार)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास (विशेषण-विशेष्यभाव)
विदुत्तमःthe best scholar
विदुत्तमः:
Karta (Apposition/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootविद्वत् (प्रातिपदिक) + तमप् (उत्तम-तुल्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘विद्वत्’ शब्दस्य उत्तम-प्रत्ययान्त रूप (superlative sense)
हास्यस्यof the laughter
हास्यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
कारणम्the reason
कारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पृष्टः(he was) asked
पृष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘asked’
विस्मयान्वितचेतसाby one whose mind was filled with wonder
विस्मयान्वितचेतसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootविस्मय + अन्वित + चेतस् (प्रातिपदिक); विस्मयेन अन्वितं चेतः यस्य (बहुव्रीह्यर्थे)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; बहुव्रीहि-समास, साधारणतः ‘विस्मयान्वितचेतस्’ इति विशेषणम्
Speaker
Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya; specific speaker not explicit in this excerpt)
Characters & Entities
S
sāmudrajña (reader of marks)J
jñānīF
fatherB
boyFAQs
Wonder leads to inquiry; dharmic life values asking the wise to understand the hidden causes behind events.
Prabhāsa-kṣetra, where sages, knowers, and pilgrims encounter teachings on karma and fate.
None; the verse introduces a question that will prompt dharmic action later.