Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 207

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे पात्रापात्रविचारवर्णनंनाम सप्तोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye śrāddhakalpe pātrāpātravicāravarṇanaṃnāma saptottaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ अंतर्गत श्राद्धकल्पातील ‘पात्रापात्रविचारवर्णन’ नामक २०७वा अध्याय समाप्त झाला।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/closure particle)

• श्री-स्कान्दे: in the venerable Skanda (Purana)
• श्री-स्कान्दे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (श्रीमान् स्कान्दः)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महच्च तत् पुराणम्)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses) [collection]
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (एकाशीतिसहस्रसंख्यायुक्ता)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• प्रभास-खण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभास-खण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (प्रभासस्य खण्डः)

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्ये: in the Māhātmya of the Prabhāsa sacred field
• प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• श्राद्ध-कल्पे: in the Śrāddha-kalpa (section)
• श्राद्ध-कल्पे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (श्राद्धस्य कल्पः)

• पात्र-अपात्र-विचार-वर्णनम्: the description of the consideration of worthy and unworthy recipients
• पात्र-अपात्र-विचार-वर्णनम्: Vishaya (Topic/विषय)
• Type: Noun
• Root: पात्र (प्रातिपदिक) + अपात्र (प्रातिपदिक) + विचार (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पात्रापात्रयोः विचारस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (naming particle)

• सप्तोत्तर-द्विशततमः: two-hundred-and-seventh
• सप्तोत्तर-द्विशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तोत्तर (प्रातिपदिक) + द्विशततम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (द्विशततमः सप्तोत्तरः = 207th)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (colophon formula)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (typical frame; not explicit in colophon)

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: sages or a sūta reciter concluding a chapter, palm-leaf manuscript on a stand, listeners attentive; a subtle backdrop motif of Somanātha temple spire anchors the Prabhāsa setting.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsakṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It is a colophon: it preserves the textual identity and context of the teaching rather than adding a new doctrinal instruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra is named as the Māhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

The chapter context is Śrāddhakalpa, specifically discerning proper recipients (pātra/apātra) for śrāddha and dāna.