Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 40

दर्व्यादिस्थेन नो तेषां संबन्धो दृश्यते यतः । यश्च शूकरवद्भुंक्ते यश्च पाणितले द्विजः । न तदश्नंति पितरो यः सवाचं समश्नुते

darvyādisthena no teṣāṃ saṃbandho dṛśyate yataḥ | yaśca śūkaravadbhuṃkte yaśca pāṇitale dvijaḥ | na tadaśnaṃti pitaro yaḥ savācaṃ samaśnute

दर्वी इत्यादी साधने हातात धरून जे खातात त्यांचा विधीशी योग्य संबंध दिसत नाही. जो डुकरासारखा खातो, जो द्विज हाताच्या तळव्यावर खातो, आणि जो बोलत बोलत भोजन करतो—ते अन्न पितर स्वीकारत नाहीत.

दर्व्यादिस्थेनby/with (food) placed in a ladle etc.
दर्व्यादिस्थेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootदर्वी + आदि + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः/नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सप्तमी-तत्पुरुषार्थः (दर्व्यादौ स्थितेन = ladle etc. placed/used)
not
:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्; सर्वनाम
संबन्धःconnection/association
संबन्धः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्बन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (is seen)
यतःbecause
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formहेतु-अव्ययम् (causal indeclinable: because/for)
यःwho
यः:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
शूकरवत्like a boar
शूकरवत्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशूकरवत् (अव्यय/तुल्योपमा)
Formउपमा-अव्ययम् (comparative adverb: like a boar)
भुङ्क्तेeats
भुङ्क्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भुज् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
यःwho
यः:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
पाणितलेon the palm
पाणितले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाणितल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पाणेः तलम्)
द्विजःa Brahmin
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
not
:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
तत्that (food/offerings)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
अश्नन्तिeat
अश्नन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अश् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
यःwho
यः:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
सवाचम्with speech (speaking)
सवाचम्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootस + वाच् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (वाचा सह = with speech)
समश्नुतेeats (together/while)
समश्नुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√अश् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Skanda (deduced from Prabhāsa-khaṇḍa māhātmya narration style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A brāhmaṇa seated for śrāddha meal, hands composed, eating quietly from a proper plate; to one side, a cautionary vignette of a man eating noisily/messily like a boar and another eating from his palm; above, faint pitṛ figures turning away from the noisy eater.

P
Pitṛs

FAQs

Śrāddha must be done with restraint and ritual propriety; careless eating and talking makes the offering ineffective for the Pitṛs.

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsatīrtha region), where correct Śrāddha conduct is praised as part of its māhātmya.

Maintain decorum while eating/offering in Śrāddha—avoid improper modes of eating and avoid speaking while consuming the ritual food.