Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

तीव्रा दक्षारुणा विद्या धारपाला च वर्चसा । आदित्यानां ददौ दक्षः कन्याद्वादशकं प्रिये

Transliteration

tīvrā dakṣāruṇā vidyā dhārapālā ca varcasā | ādityānāṃ dadau dakṣaḥ kanyādvādaśakaṃ priye

Translation

हे प्रिये! तीव्रा, दक्षारुणा, विद्या, धारपाला आणि वर्चसा—अशी नावे असलेल्या; दक्षाने आदित्यांना बारा कन्यांचा समूह दिला।

Word by Word

• तीव्रा: Tīvrā
• तीव्रा: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीव्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• दक्षारुणा: Dakṣāruṇā (Dakṣā and Aruṇā as a combined name)
• दक्षारुणा: Karma
• Type: Noun
• Root: दक्षा + अरुणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्वसमासः (दक्षा च अरुणा च) नामरूपेण

• विद्या: Vidyā
• विद्या: Karma
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• धारपाला: Dhārapālā
• धारपाला: Karma
• Type: Noun
• Root: धार + पाला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धारस्य पाला) नाम

• च: and
• च: Samuccaya
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• वर्चसा: with splendor; by radiance
• वर्चसा: Hetu/Instrument (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: वर्चस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• आदित्यानाम्: of the Ādityas
• आदित्यानाम्: Sampradana/Sambandha (Recipient-group relation)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दक्षः: Dakṣa
• दक्षः: Karta
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृनाम

• कन्या-द्वादशकम्: a set of twelve daughters
• कन्या-द्वादशकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कन्या + द्वादशक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कन्यानां द्वादशकम्)

• प्रिये: O dear (one)
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Speaker

Sūta (deduced; ‘priye’ indicates an addressed listener within embedded dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī ("priye")

Visual Art Cues

Scene: A luminous dawn scene at Prabhāsa: twelve maidens symbolizing solar energies stand in a semicircle before the Ādityas; rays form a mandala; the sea reflects sunrise; the giver performs a formal offering gesture.

Characters & Entities

• Tīvrā
• Dakṣāruṇā
• Vidyā
• Dhārapālā
• Varcasā
• Ādityas (twelve solar deities)
• Dakṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The solar order (Ādityas) is tied to qualities like splendour and sustaining power, indicating dharma as the light that upholds the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Prabhāsa-kṣetra māhātmya provides the setting; this verse is a cosmological genealogy segment.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly.