Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 183›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मिश्रतीर्थमनुत्तमम् । त्रिसंगमेति विख्यातं सौरं तीर्थमनुत्तमम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi miśratīrthamanuttamam | trisaṃgameti vikhyātaṃ sauraṃ tīrthamanuttamam

Translation

ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, अनुपम मिश्रतीर्थास जावे; ते ‘त्रिसंगम’ म्हणून विख्यात असून सूर्यसंबंधी उत्तम तीर्थ, तीर्थांमध्ये अद्वितीय आहे।

Word by Word
ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
कर्ता (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
ततःthen, thereafter
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्+तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्ययम्; क्रम/अनन्तरार्थे (then/thereafter)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; ‘he/she should go’
महादेविO great goddess
महादेवि:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (महा+देवी); स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
मिश्रतीर्थम्Miśra-tīrtha
मिश्रतीर्थम्:
कर्म (Karma/Object of motion)
TypeNoun
Rootमिश्र (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (मिश्रं तीर्थम्); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (तीर्थम् इत्यस्य विशेषणम्)
त्रिसंगमTrisaṅgama (threefold confluence)
त्रिसंगम:
सम्बन्ध (Name/Predicate)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + संगम (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समासः (त्रयाणां संगमः); पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम् (नामरूपेण)
इतिthus, called
इति:
सम्बन्ध/निपात (Naming marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; इत्यादि-नामनिर्देशे (quotative ‘called’)
विख्यातम्well-known
विख्यातम्:
विधेय-विशेषण (Predicative adjective)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु) + क्त (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘well-known’
सौरम्of Sūrya, solar
सौरम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसौर (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (तीर्थम् इत्यस्य विशेषणम्)
तीर्थम्sacred ford, pilgrimage place
तीर्थम्:
कर्म (Karma/Object of motion)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (तीर्थम् इत्यस्य विशेषणम्)
Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Miśra-tīrtha (Trisaṅgama)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Īśvara) instructs Devī on a coastal pilgrimage route; in the distance a luminous confluence where river currents meet the sea; a subtle solar disc motif indicating Sūrya-tīrtha.

Characters & Entities
Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī
M
Miśratīrtha
T
Trisaṅgama
S
Sūrya

FAQs

Pilgrimage is guided by scriptural instruction: one should seek out supremely sanctifying places, especially famed confluences, as part of dharmic travel.

Miśratīrtha, also called Trisaṅgama, in Prabhāsa-kṣetra.

A direct injunction to ‘go’ (gacchet) to the tīrtha—i.e., undertake pilgrimage to Trisaṅgama/Miśratīrtha.

←Previous Verse
Next Verse→