Adhyaya 182
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 182

Adhyaya 182

अध्याय १८२ मध्ये प्राभास-क्षेत्रातील अतिशय स्थानिक तीर्थमार्गदर्शन दिले आहे. दक्षिण दिशेला अर्क-स्थळाजवळ ‘वसुनन्दा’ या अग्रनामाने ओळखला जाणारा मातृगण आहे; यात्रेकरूंनी त्यांचे दर्शन घ्यावे असे सांगितले आहे. आश्वयुज महिन्यातील शुक्लपक्ष नवमीला संयमी भक्ताने विधिपूर्वक, शांत व एकाग्र मनाने त्या मातांची पूजा करावी. यामुळे ‘समृद्धी’ प्राप्त होते, जी असंयमी लोकांना कठीण आहे असे वर्णन केले आहे. पुढे जवळच ‘श्रीमुख’शी संबंधित पवित्र विवर (भेग/गुहामुख) दर्शवून, सिद्धी इच्छिणाऱ्यांनी त्याच दिवशी त्याचीही पूजा करावी असा विधान आहे. हा अध्याय वसुनन्दा-मातृगण व श्रीमुख-विवर यांचे माहात्म्य सांगतो.

Shlokas

Verse 1

ततो मातृगणान्पश्येद्वसुनन्दादिनामतः । अर्क स्थलसमीपस्थान्दक्षिणे नातिदूरतः

त्यानंतर वसुनंदा इत्यादी नावांनी प्रसिद्ध असलेल्या मातृगणांचे दर्शन करावे; ते अर्क-स्थळाजवळ, दक्षिणेस फार दूर नाहीत।

Verse 2

आश्वयुक्छुक्लपक्षे तु नवम्यां नियतात्मवान् । यस्ताः पूजयते मातॄर्विधिना भावितात्मवान्

आश्वयुज शुक्लपक्षातील नवमीस संयमी पुरुष विधिपूर्वक, शुद्ध व एकाग्र मनाने त्या मातृदेवींंची पूजा करतो—

Verse 3

स समृद्धिमवाप्नोति दुरापामकृतात्मभिः । तत्रैव संस्थितं पश्येच्छ्रीमुखं विवरप्रियम्

तो अशी समृद्धी प्राप्त करतो जी असंयमी जनांस दुर्लभ आहे। तेथेच स्थित, विवरप्रिय श्रीमुखाचेही दर्शन घ्यावे।

Verse 4

तस्मिन्नेव दिने पूज्यं सिद्धिकामैर्नरैः सदा । एतत्पूर्वं मयाख्यातं तव विस्तरतः प्रिये

त्याच दिवशी सिद्धीची इच्छा असलेल्या पुरुषांनी याचे नेहमी पूजन करावे. हे प्रिये, हे मी तुला पूर्वीच विस्ताराने सांगितले आहे।

Verse 5

तस्मिन्नेव दिने पूज्यं तीर्थयात्राप्रसंगतः

त्याच दिवशी तीर्थयात्रेच्या प्रसंगाने (तीर्थाटनासह) याचे पूजन करावे।

Verse 182

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वसुनन्दामातृगणश्रीमुखविवर माहात्म्यवर्णनंनाम द्व्यशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखंडाच्या प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मध्ये ‘वसुनंदा मातृगण व श्रीमुख-विवर यांचे माहात्म्यवर्णन’ नामक एकशे ब्याऐंशीवा अध्याय समाप्त झाला।