Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 82

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि साधु पृष्टोऽस्मि सुवते । शृणुष्वैकमना देवि मूर्तिथं येन पूजयेत्

īśvara uvāca | sādhusādhu mahādevi sādhu pṛṣṭo'smi suvate | śṛṇuṣvaikamanā devi mūrtithaṃ yena pūjayet

ईश्वर म्हणाले—साधु साधु, हे महादेवी! हे सुव्रते, तू उत्तम प्रश्न विचारलास. हे देवी, एकाग्र मनाने ऐक—मूर्तिस्थ देवाची पूजा ज्या विधीने करतात ती.

ईश्वरःĪśvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
साधुwell done / good
साधु:
Sambodhana/Prayojaka (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्यय (particle/interjection), प्रशंसार्थक (approbative)
साधुindeed, well
साधु:
Sambodhana/Prayojaka (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्यय (particle/interjection), पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular); समासः—महान् + देवी (कर्मधारय)
साधुgood
साधु:
Sambodhana/Prayojaka (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्यय (particle/interjection), प्रशंसार्थक
पृष्टःasked
पृष्टः:
Karta (as predicate to अहम्)
TypeAdjective
Rootपृच्छ् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (asked)
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
सुवतेO fair one / O good lady
सुवते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुवत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; (स्त्री-सम्बोधन)
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, आत्मनेपद
एकमनाःsingle-minded, attentive
एकमनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—एकं मनः यस्य (तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थे ‘single-minded’)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
मूर्तिस्थम्(the deity) abiding in the image/form
मूर्तिस्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमूर्ति + स्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—मूर्तौ स्थितम् (तत्पुरुष)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriya (Prescriptive action/विधि)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Śaṅkara praises Devī’s question and begins instruction; Devī sits with one-pointed attention, the atmosphere solemn and pedagogical, with a ritual space prepared nearby.

Ī
Īśvara (Śiva)
D
Devī

FAQs

Ritual worship must be joined with mental concentration (eka-manā) and right inquiry.

Prabhāsa-kṣetra, where such worship-instructions form part of the site’s sacred greatness narrative.

Śiva begins to outline the pūjā-vidhi for worshipping the deity in mūrti (iconic form).