Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 61

आग्नेय्यां हृदयं न्यस्य ऐशान्यां तु शिरो न्यसेत् । नैरृत्यां तु शिखां चैव कवचं वायुगोचरे

āgneyyāṃ hṛdayaṃ nyasya aiśānyāṃ tu śiro nyaset | nairṛtyāṃ tu śikhāṃ caiva kavacaṃ vāyugocare

आग्नेय दिशेस हृदय-न्यास करावा, आणि ईशान दिशेस शिर-न्यास करावा। नैऋत्येस शिखा व वायव्य (वायू-प्रदेशी) कवच-न्यास करावा।

आग्नेय्याम्in the southeast (Agni-direction)
आग्नेय्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआग्नेयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; दिक्-नाम (direction)
हृदयम्heart
हृदयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
न्यस्यhaving placed
न्यस्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि-आस्/न्यस् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund, ल्यप्), अव्यय; धातु: न्यस् (नि+अस्/आस्), उपसर्ग: नि
ऐशान्याम्in the northeast (Īśāna-direction)
ऐशान्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootऐशानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; दिक्-नाम (direction)
तुand/then
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
शिरःhead
शिरः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
न्यसेत्should place
न्यसेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-न्यस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: नि
नैरृत्याम्in the southwest (Nirṛti-direction)
नैरृत्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनैरृती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; दिक्-नाम (direction)
तुand/then
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
शिखाम्topknot / crest
शिखाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction), अव्यय
एवindeed / also
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle), अव्यय
कवचम्armor (protective sheath)
कवचम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकवच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
वायुगोचरेin the region of Vāyu (wind-quarter)
वायुगोचरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवायुगोचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष: वायोः गोचरः (वायु-सम्बन्धि-स्थान)

Skanda (deduced from Prabhāsa-khaṇḍa māhātmya narrative style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A mandala-like ritual ground marked with directions; the practitioner places mantras into the southeast, northeast, southwest, and northwest quarters, forming a protective circuit around the installed Āditya.

A
Agni
Ī
Īśāna
N
Nirṛti
V
Vāyu

FAQs

Sacred order matters: aligning body-mantras with cosmic directions harmonizes the worshipper with dharmic space.

Prabhāsa-kṣetra, where ritual correctness is presented as part of the kṣetra’s sanctity.

Directional placement (dik-nyāsa) of hṛdaya, śiras, śikhā, and kavaca mantras in specific quarters.