Adhyaya 162
अध्याय १६२ मध्ये भगवान शिव देवीला उपदेश देतात आणि प्रभासक्षेत्रातील पवित्र मांडणीत अष्टकुलेश्वर लिंगाचे स्थान सांगतात—एका निर्दिष्ट बिंदूपासून दक्षिणेस आणि लक्ष्मणेशाच्या पूर्वेस. पुढे या स्थळाचे तत्त्व स्पष्ट केले आहे: हे सर्व पापांचे प्रशमन करणारे, तसेच घोर व्याधी व संकटांचा नाश करणारे आहे; ‘महाविष’सारख्या भीषण आपत्ती-रूप दोषाचेही शमन करते. सिद्ध व गंधर्व इत्यादी दिव्य उपासक येथे पूजन करतात, म्हणून या लिंगाची महिमा अधिक दृढ होते. अष्टकुलेश्वर वांछितार्थ देणारा आहे असे सांगितले आहे. विशेष विधी म्हणून कृष्णाष्टमीला विधिपूर्वक पूजा करण्याचा निर्देश आहे. फलश्रुतीत महापातकांपासून मुक्ती आणि नागलोकात मान-सन्मान प्राप्त होतो असे प्रतिपादन केले आहे.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्माद्दक्षिणतः स्थितम् । लक्ष्मणेशाच्च पूर्वस्मिंल्लिंगमष्टकुलेश्वरम्
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी! त्यानंतर त्या स्थानाच्या दक्षिणेस स्थित आणि लक्ष्मणेशाच्या पूर्वेस असलेल्या ‘अष्टकुलेश्वर’ नामक लिंगाकडे जावे।
Verse 2
सर्वपापप्रशमनं महाविषप्रणाशनम् । पूजितं सिद्धगन्धर्वैर्वाञ्छितार्थप्रदायकम्
तो (अष्टकुलेश्वर) सर्व पापांचे शमन करणारा, महाविषाचा नाश करणारा; सिद्ध व गंधर्वांनी पूजित आणि वांछित फल देणारा आहे।
Verse 3
यस्तं पूजयते मर्त्यः कृष्णाष्टम्यां विधानतः । स मुक्तः पातकैर्घोरैर्नागलोके महीयते
जो मनुष्य कृष्णाष्टमीला विधिपूर्वक त्याची पूजा करतो, तो घोर पातकांपासून मुक्त होऊन नागलोकी मान पावतो।
Verse 162
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽष्टकुलेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विषष्ट्युत्तर शततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात ‘अष्टकुलेश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नावाचा एकशे बासष्टावा अध्याय समाप्त झाला।