Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

तत्र स्नात्वा महाकुण्डे यस्तं पूजयते नरः । पंचोपचारविधिना भक्तियुक्तो यतेन्द्रियः

tatra snātvā mahākuṇḍe yastaṃ pūjayate naraḥ | paṃcopacāravidhinā bhaktiyukto yatendriyaḥ

तेथे महाकुंडात स्नान करून जो मनुष्य भक्तियुक्त व इंद्रियनिग्रही होऊन पंचोपचारविधीने त्यांची पूजा करतो, तो निश्चित पुण्यफल प्राप्त करतो.

tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (तत्र)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
snātvāhaving bathed
snātvā:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√snā (स्ना) + त्वा (absolutive)
Formकृदन्त; त्वान्त (क्त्वा) अव्ययभाव (gerund): having bathed
mahākuṇḍein the great pond
mahākuṇḍe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā + kuṇḍa (महा + कुण्ड)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महच्च तत् कुण्डम्)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (यद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
tamhim/that (deity)
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम
pūjayateworships
pūjayate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√pūj (पूज्)
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (नर-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
paṃcopacāravidhināby the method of five offerings
paṃcopacāravidhinā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootpañca + upacāra + vidhina (पञ्च + उपचार + विधि)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पञ्चोपचाराणां विधिः; तेन)
bhaktiyuktaḥendowed with devotion
bhaktiyuktaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhakti + yukta (भक्ति + युक्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (भक्त्या युक्तः)
yatendriyaḥone whose senses are restrained
yatendriyaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootyata + indriya (यत + इन्द्रिय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (यतेन्द्रियाणि यस्य)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Mahākuṇḍa (within Brahmakuṇḍa complex)

Type: kund

Listener: Mahādevī

Scene: A pilgrim emerges from the stepped kuṇḍa, wet hair and folded cloth, then offers five upacāras before a Śiva shrine; lamps glow, incense rises, flowers scatter on the liṅga.

M
mahākuṇḍa
P
pañcopacāra
B
Bhairaveśvara (implied)

FAQs

Pilgrimage bears fruit when joined with disciplined devotion—purity (snāna), worship (pūjā), and self-control.

The mahākuṇḍa associated with Bhairaveśvara near Brahmakuṇḍa in Prabhāsakṣetra.

Snāna in the kuṇḍa and pañcopacāra-vidhi (five-offering worship) performed with bhakti and sense-restraint.