Adhyaya 149
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 149

Adhyaya 149

ईश्वर देवीला सांगतात की ब्रह्मकुंडाच्या ईशान (ईशान्य) भागात स्थित भैरवेश्वर हे अत्यंत श्रेष्ठ प्रकट रूप आहे—ते तीर्थाचे रक्षक आणि पापनाशक आहेत. त्यांचे चतुर्वक्त्र स्वरूप या पवित्र क्षेत्रात संरक्षणशक्ती व विधी-अधिकार यांचे प्रतीक म्हणून वर्णिले आहे. अध्यायात यात्रेची साधी उपासना-विधी दिली आहे—महाकुंडात स्नान करून, इंद्रियसंयम राखत, भक्तिभावाने पंचोपचारांनी पूजन करावे. फलश्रुतीत म्हटले आहे की उपासक पूर्वज व भावी वंशपरंपरेचा उद्धार करतो आणि भक्ताला कोणतीही हानी वा नाश होत नाही. तेजस्वी विमानांची प्राप्ती, सूर्यसदृश प्रभेत निरंतर गमन आणि दिव्य भोग यांचे वर्णन येते; तसेच या चतुर्वक्त्र लिंगाचे दर्शनमात्रही सर्व पापांचा नाश करते असे सांगितले आहे.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भैरवेश्वरमुत्तमम् । ब्रह्मकुण्डस्य ईशाने स्थितं पापप्रणाशनम् । चतुर्वक्त्रं महादेवं संस्थितं तीर्थरक्षणे

ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी! त्यानंतर ब्रह्मकुंडाच्या ईशान दिशेस स्थित, पापांचा नाश करणाऱ्या उत्तम भैरवेश्वराकडे जा. तेथे तीर्थरक्षणासाठी चतुर्मुख महादेव प्रतिष्ठित आहेत.

Verse 2

तत्र स्नात्वा महाकुण्डे यस्तं पूजयते नरः । पंचोपचारविधिना भक्तियुक्तो यतेन्द्रियः

तेथे महाकुंडात स्नान करून जो मनुष्य भक्तियुक्त व इंद्रियनिग्रही होऊन पंचोपचारविधीने त्यांची पूजा करतो, तो निश्चित पुण्यफल प्राप्त करतो.

Verse 3

कुलानि यान्यतीतानि भविष्याणि च यानि वै । तारयेत्स नरो देवि नात्र कार्या विचारणा

हे देवी! जो असे करतो तो गेलेली व पुढे येणारी अशी सर्व कुलें तारतो; याविषयी विचार किंवा शंका करण्याचे कारण नाही.

Verse 4

न चात्र संभवस्तस्य विनाशो नैव जायते । विमानैश्चरते नित्यं दिवाकरसमप्रभैः

त्याच्यासाठी तेथे विनाशाचा प्रसंगच होत नाही; तो नष्ट होत नाही. तो सूर्यसम तेजस्वी दिव्य विमानांत नित्य विचरतो.

Verse 5

स्त्रीसहस्रैर्वृतो नित्यं क्रीडते देवव द्दिवि

तो नित्य सहस्र दिव्य स्त्रियांनी वेढलेला, देवासारखा स्वर्गात क्रीडा करतो.

Verse 6

एतल्लिंगं महादेवि चतुर्वक्त्रं महाप्रभम् । दृष्ट्वापि तद्विमुच्येत सर्वपापैस्तु मानवः

हे महादेवी! हे महाप्रभ चतुर्मुख लिंग आहे; याचे दर्शनमात्र केले तरी मनुष्य सर्व पापांतून मुक्त होतो.